Ümit oyalamıştır. Fikir sürüklemiş, tehlike yolumuzu süslemiştir. Aşklarımız ise, bütün bunların üstünde, bütün varlığımıza kanat gererek ve hepsinden daha derin, bütün hayatımız boyunca yaşantımıza değer ve mana vermiştir. Öyle ki, ben şimdi başımı çevirip arkama baktığım zaman, bütün bunlar bir arada ve hepsi birden, bana her halkası ayrı ayrı yaşanmaya değer bir ömrün derin hazzını veriyor.
Son hükmüm şudur: Eğer yeniden dünyaya gelseydim, gene kendi hayatımı yaşardım.
Tarih büyük insanların büyük dâvaları, büyük dâvaların da büyük insanları yarattığını göstermiştir. Gerçekten imân ve mefkûre ile yetişen nesillerin hem kendilerini, hem de milleti ve insanlığı yükseltmeleri ilmî ve tarihî bir hakikattir.