Hakan CUCUNEL
@GezginiKitap
Reklam
Dördüncü Murat hakkında başarılı bir kurgu romanİnceleme
4. Murat – Ahmet Haldun Terzioğlu
Yazarın KÖSEM SULTAN ve GENÇ OSMAN romanlarını okumuştum. Her ikisi de beklentimin üzerindeydi. Anlatım akıcı dil yalındı. Yazar akademik bir dil kullanmamış tarihi olayları bir roman kurgusu içinde başarılı bir biçimde anlatmış.
Cahit ÜLKÜ’nün SARI SELİM romanını okuduktan sonra Selim’e bakışım değişmişti. Sokollu Mehmet’in saray içinde ne kadar güçlü olduğunu görmüştüm. Bu vezir o kadar güçlüydü ki Sarı Selim, bu gücü aşamıyor ve çok önemli bir proje olan Hazar denizi ile Karadeniz’i birleştirme işini yapamamıştı. Aklımızda padişahların her istediğini yapan kişiler gibi tasarlarız oysa. Sarı Selim, Kıbrıs konusunda ısrarcı davranır. Bu adanın ne kadar önemli bir coğrafi konumda olduğunun farkındadır. Sonuçta Kıbrıs alındı fakat Sarı Selim kendisinden sonra padişah olan 3. Murat’a vasiyet olarak Sokollu’nun öldürülmesini bırakır. Selim, aslında öngörülü bir padişahtır. Tarihte anlatıldığı gibi “ayyaş” bir adam değildir. Onun da gücünün yetmediği durumlar vardır.
Çoğumuz tarihe, bize öğretilen yanlış ezberlerle bakıyoruz bilmeden. Bu nedenle tarihi romanlar aslında olduklarından daha önemliler. Tarihte SEMERKANT dendiğinde aklımıza ilk olarak CENGİZ HAN gelir. Dünya tarihinin tartışmasız en büyük komutanı olan Cengiz Han, Semerkant’a neredeyse âşıktır. Ardından Aksak Timur gelir ki o da eşi aracılığı ile kendisini Cengiz Hana başlar ve kendisine yalnızca EMİR ünvanını layık görür. Timur da yine çok büyük bir askeri deha ve büyük bir liderdir. Ne yazık ki çoğumuz bu iki büyük komutana da yanlış ezberlerle bakarız Avrupalı NAPOLYON’un büyüklüğünü takdir eder ama biz Timur’a veya Cengiz’e barbar gözüyle bakarız. Cengiz Han için Harold LAMB’ın ve LEO DE HARTOG kitaplarını önerebilirim.
Yavuz Selim için Mısır seferi çok önemlidir ancak
Bir Alman Subayın kurtuluş savaşı izlenimleriİnceleme
AT SIRTINDA ANADOLU
FRED BURNABY
1856 yılında imzalanan Paris Barış Anlaşmasının yapılmasının ardından İngiltere hükümeti adına Londra’dan başladığı yolculuğu Kars’ta tamamlayan yazar Fred Burnaby, geçtiği illerin demografik durumundan, iklimine, kültürüne kadar pek çok ayrıntıyı, notlarına özenle aktarmış.
Yazar bir İngiliz subayı olması nedeniyle eğitimlidir. Birden fazla dil bilmektedir. Padişah’tan aldığı resmi belgeler sayesinde yolculuğu sırasında, geçtiği il ve ilçelerin yöneticilerinin yardımını da almıştır.
Yazar yaptığı bu oldukça uzun seyahati sırasında geçtiği yerleşim yerlerinde askeri donanımları ayrıntılı olarak inceliyor. Asker sayıları, bu askerlerin donanımları, şehrin savunma olanaklarını belirtiyor. Giyim, kuşam, yemek alışkanlıkları, yaşayış tarzlarını özellikle inceliyor. Gezdiği yerlerde hangi milletten kaç insan yaşadığını rapor etmeyi de unutmuyor. Elbette yazarın yaptığı bütün bu incelemeler, kendi hükümeti açısından gerekli ve önemlidir.
Hacimli olmasına rağmen okunması son derece kolay bir kitap. Benim en çok dikkatimi çeken noktalardan biri, geçtiği yerleşim yerlerindeki azınlıkların okullarını ziyaret edip, sayısal verileri belirttikten sonra müslümanların eğitim verdikleri okullara da mutlaka gidiyor. Yazar diyor ki;
“Ermeni ahalinin okuluna gittiğimde yüz kadar öğrenci olduğunu gördüm. Bu çocuklar iyi bir eğitim almaktalar. Türk okulunda ise on-on beş öğrenci vardı. Bunlar yalnızca Kur’an okumasını öğrenmişlerdi”. Türkler ne yazık ki zorunlu eğitime gereken önemi verememişlerdir. Her ne kadar 2.Mahmut, ilköğretimi zorunlu yapsa da uygulanması mümkün olmamıştır. Gayrımüslimler nitelikli bir eğitim alırken Türkler okuldan uzak kalmışlar, savaşlarda, cephelerde harcanmışlardır.
İstanbul’dan Kars’a kadar geçtiği bütün yerleşim
Üç İstanbul'un Türk Edebiyatındaki önemiİnceleme
ÜÇ İSTANBUL - MİTHAT CEMAL KUNTAY
Bazılarımız bir zamanlar, dizi uyarlamasını TRT'de izlemiştik. Benim de aklımda bazı sahneler kalmıştı. O yıllarda "Duvardaki Kan" ve "Küçük Ağa" da izlenen dizilerdendi. TRT'nin yaptığı bu uyarlamalar, bugünkü yapımlarla karşılaştırıldığında çok nitelikli çalışmalardı.
Mithat Cemal Kuntay'ın farklı edebi çalışmaları var ama tek bir romanı var. Dönem romanlarına ilgi duyanlar, yakın dönemleri anlatan edebi çalışmaları bilirler. Kemal Tahir'in pek çok romanında Meşrutiyet Dönemine değinilir. Cumhuriyet döneminde Türk romanı teknik anlamda son derece başarılı kabul edilir. Tarık Buğra'nın "Küçük Ağa" hem teknik olarak hem de edebi estetik bakımından başarılı bir metindir. Halide Edip Adıvar'ın "Sinekli Bakkal"ı da Meşrutiyet Dönemi sarsıntılarına başarıyla değinir, diyebiliriz. Bunlardan başka Yakup Kadri'nin dönem romanları da önerilebilir.
"Üç İstanbul" ise teknik olarak hâlâ Tanzimat romanı kusurları olarak kabul edilen anlatıcının metin içinde kendini göstermesi özelliği nedeniyle eleştirilebilir. (Ertan Örgen, Ali Yıldız,Serpil Demirkaya) Yazar, sıklıkla okuyucunun karar vermesine fırsat vermeden kişiler hakkında yönlendirici olur. Bazen kahramanlar konusunda tarafsız kalmayı tercih etse de hem asıl kahraman olan Adnan konusunda hem de yan kahramanlar için okuyucunun düşüncelerini yönlendirir. Bunu teknik olarak bir kusur olarak görmek mümkündür.
İstanbul'un üç olmasının nedeni üç döneminin ele alınmasındandır. İstibdat, Mütareke ve Meşrutiyet. Osmanlı devletinin siyasal ve toplumsal olarak son ve en sancılı dönemlerinde gerçekleşen köklü ve sarsıntılı değişimleri, okur; ağırlıklı olarak Adnan Beyin değişim ve dönüşümleri üzerinden izler.
1. Dünya savaşının yaklaştığı, hanedanlıkların yerlerini ulus-devletlerin aldığı anlatılan