Zekât, artan her şey için kullanılan "zeka" kökünden mastardır ve sözlükte temizlenme, gelişme, artma, bereket ve övgü gibi anlamlara gelmektedir. Bu manaların tamamı Kur'an-ı Kerim'de kullanılmıştır. Ekinlerin gelişmesini engelleyen yabani otlardan arındırılması bu temizlik sebebiyle ekinlerin gelişmesi "Zeka" kökü ile ifade edilir. İşte zekâtta bu nevi bir gelişmeyi sağlayıcı unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Zekât bu anlamlarıyla hem kendisinden ayrılan malı maddi olarak artırmakta, temizlemekte, bereketine vesile olmakta, hem de zekât veren kişinin manen temizlenmesini sağlamaktadır. Kur'an-ı kerimde "Onların mallarından, onları kendisiyle arındıracağın ve temizleyeceğin bir sadaka (zekât) al..." (Tevbe, 9/103) buyurulmaktadır. Bu ayet kişilerin nefislerinin de temizlendiğini açıkça belirtmektedir.