Beşeriyet en büyük derece, memuriyet ve emânet makamını gösterir.
Ve beşeriyetin birinci vasfı: Mütemadiyen kendini aşmak... Cemiyet halinde ve fert halinde... Beşeriyetin gâye-si budur. Ebedî terakki ve Allaha ermek yolunda sonsuz cehd ve hamle...
Sahabî... İşte (aksiyon) ruhunun fert halinde bize olan-ca tecellisini veren yegâne örnek...
Ve bütün bu kâinat, görüyor-sunuz, cemattan nebata doğru, nebattan hayvana doğru, hay-vandan insana doğru, insandan da sonsuzluğa doğru nâmü-tenâhî bir aşktan; ilerleyişten ibarettir. İşte (aksiyon)u, bütün ruhuyla veren tablo...
Taklit bir şeyi üstünden, dış yüzünden kopya etmektir; çilesini çek-memek!.. Çilesi çekilmiyen şeyin aşkı olmaz. Aşk olmayın-ca, çile olmaz. Çile olmayınca ibdâ, meydana getirme cehdi olmaz, şevk olmaz, hiçbir şey olmaz, (aksiyon) olmaz.
Bu şehit sözünü her devirde ve her münasebetle kullanıyorlar; farkındasınız. Yok vazife şehidi; yok hürriyet şehidi; bilmem ne şehidi, bilmem ne şehidi... Görüyorsunuz ki, bir öleni tâziz etmek için, azîzleştirmek için, bir mefhum bile icat etmekten âcizdirler. İnanmadıkları yerlerden serma-ye almakta ve ait olmadıkları mevkide kullanmaktadırlar.