Yerlilerin üzerine helikopterlerden ve uçaklardan ateş açıldığını, çiçek hastalığı virüslerinin kendilerine aşılandığını, köylerinin dinamitlendiğini, şekerlerine striknin, tuzlarına arsenik karıştırıldığını biliyoruz bugün.
Bu yerlinin dedesi kimseye ait olmayan verimli ovaların toprağını istediği gibi işlerdi. Ama torun, kurak dağların toprağını işleyebilme hakkını elde etmek için ücretsiz çalışmak zorunda!
Günümüzde heneke lifinin sentetik dokuma maddeleriyle rekabet edebilmesinin tek nedeni, işçi ücretlerinin son derece düşük tutulmasıdır. Evet, dünya değişti, ama,sanıldığı kadar da değil; hele Yucatân yerlileri için.