Cemiyetlerle beraber hakikatler de gelişir. Tek tehlike bunu kavramamak, kızıl şal görmüş İspanyol boğası gibi, her düşünceye ve her düşünene saldırmak: Bu canım memleket bu yüzden bir cüzzamlılar ülkesidir.
Din problemi, şer problemi, Avrupalaşma problemi... bizimde gevelediğimiz mevhumlar. Ama kimsenin bu problemler üzerinden kafa yorduğu yok. Sağ, kovucuğuna çekilmiş, münzevi, mazlum, mustarip. Sol, eline tutuşturulan reçeteyi kekeliyor, manasını anlamadığı reçeteyi. Tek ortak duygu: düşmanlık. Diyalog yok.