Balzac dünyasına bu romanla girdim. Bu romandan önce takma isimlerle ve acele para kazanmak için yazdığı ucuz novellaları varmış ancak onlara ulaşması zor olduğu için bu ilk çıkış yakaladığı ve asıl olarak kendi gerçek adı BALZAC ismiyle yazdığı romanı okumak istedim. İkinci romanı Tılsımlı Deri ile devam edeceğim İnsanlık Komedyasına, bakalım. Bu romanın orijinal adı Les Chouans. Türk okurun anlaması için Yozgat Ayaklanması diye çevrilse yeridir. Daha net anlaşılır. Çünkü cumhuriyet devrimi sonrası ayaklanan Katolik dindar köylü halkı anlatılıyor. Köylü İsyanı ama oradaki köylünün anlamı bu, mütedeyyin Katoliklerin isyanı. Keşişler, rahipler, eli tespihli Fransızlar. Romanın güzel yanı bu kralcı köylüleri de cumhuriyetçileri de Balzac kusurları yanlarıyla da iyi yanlarıyla da objektif bir şekilde anlatıyor. Bu karmaşanın ortasında da farklı uçlarda bulunan iki kişinin aşkını anlatıyor. Okuması zor bir roman. Bu da eleştirmenlerce söylenmiştir zaten. Ama güçlü bir roman. Balzac'ın ilk romanı. İlk bununla çıkış yakalıyor diyelim. Balzac ayrıca romanlarında sosyolojıye ve tarihe de ilham oluyor. Yani o devrin insanlarının ruh halini iyi yansıtıyor. Onca tarih kitabı okudum ama bu romanda okuduğum iki sözcük bana o devri açtı resmen. Cumhuriyetçi romanda kralcıya soruyor: "Kralı tanıyor musun? Kral kimdir?". Kralcı cevap veriyor: "Kral rahiptir." Bu cümle bambaşka bir şey. Taç takan otorite sahibi biri olmaktan çıktı benim gözümde bu anlatımla krallar. Tarih kitaplarında okurken o havayı alamıyorum elbette ama buradaki birkaç diyalogla o devri soludum resmen. Kral sadece yönetici değil, rahip aynı zamanda. Rahip tanrıya adanan kişi. Yani Fransız Katolikleri de dindar hayatlarının, yaşam biçimlerinin organik bir parçası olarak görüyorlar kralı da. Böyle okuyunca çok başka