Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 13 dk.
Sayfa Sayısı:
184
Basım Tarihi:
Ağustos 2025
İlk Yayın Tarihi:
1932
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
Csutora
Orijinal Dil:
Macarca
ISBN:
9789750765995
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Márai’nin okuduğum diğer metinleri kadar yoğun ve dramatik değil bu kitap; daha hafif bir tonla yazılmış. Ama bu hafiflik yanıltıcı. Kendini fazlasıyla ciddiye alan insan dünyasına bu kez biraz daha dışarıdan bakıyor belli ama bir köpeğin şahsiyeti üzerinden insanın yapaylığını gösterecek kadar derinleşiyor.
Burjuva yazar karakterimiz, eşine Noel hediyesi olarak cins bir yavru köpek alıyor. Fakat hiçbir şey düşündüğü gibi gitmiyor. Çünkü Csutora başına buyruk, isyankâr, ele avuca gelmez bir köpek. Ehlileşmesi, uyum sağlaması, beklenen “soylu” davranışları sergilemesi gerekirken! kendi doğasında ısrar ediyor.
Zamanla anlaşılıyor ki aslında cins de değil; sıradan bir çoban köpeği. Ve bir anda bakışları değişiyor. Aynı köpek, aynı karakter, aynı canlılık… ama değeri düşüyor. Onunla görünmekten utanmaya başlıyorlar. Mesele nasıl da bir anda aidiyet, soyluluk, statü ve görünürlük meselesine dönüşüyor.
Márai’nin tüm eserlerinde sınıfın ve “asalet” fikrinin nasıl içten içe boşaldığını görürüz. Burada ise bunu bir köpek üzerinden, neredeyse masum bir alegori gibi yapıyor. Sesini yükseltmeden, ama çok net bir yerden.
Beyefendi tam bir Márai karakteri: bilinç fazlalığı olan, hayatı yaşarken aynı anda onu analiz eden ve bu yüzden özgürlüğü kaçıran biri. Belki de bu yüzden içten içe köpeğe imreniyor. İçgüdüleriyle yaşayan, hesap yapmayan, kuralları umursamayan, bağlayıcı hiçbir bilinç taşımayan o tüylü yumak ona hem yabancı hem de imkânsız bir özgürlük gibi görünüyor.
Csutora bu yüzden sadece bir köpek değil. İnsan aklının fazlalığına karşı duran bir varoluş biçimi. Sevdiğini olduğu gibi bırakmayı beceremeyen insanın karşısında çaresiz de olsa.
#tarıkdemirkan çevirisi
#sevgicanyağcı ve #şirinetik editi
İlk önce sormamız gereken soru şu: Evcilleştirmeye çalıştığımız köpek mi yoksa kendimiz mi?
İçgüdüleri ile hareket eden bir hayvanın hareketlerine ne kadar hakim olabilirsiniz?
Şefkat nereye kadar , sevgi ve koruma’nın sınırı ne ? İnsan ne zaman dayanamaz hale gelir?
Beklenti ve sonucun aynı paralelde olmadığı bir durumda ne tür bir davranış değişikliği olur ve tahammül nereye kadar ?
Evin her bireyi gibi , eve alınan canlının da özgürlüğü, alanı, varlığını kabullendirme halinin olması kaçınılmaz değil mi?
Sorular ile başladık ve öyle devam ettik , her ne kadar bir “köpek romanı” olsa da Sandor Marai’nin her zaman yaptığı birey/toplum eleştirisi, küçük dokunuşları bu kısacık romanda da mevcut.
Sanki durağanmış gibi gelen ama her yönüyle sizi sarıp sarmalayan bir kitap
Evinizde bir evcil hayvanınız varsa onun hareketlerini bir daha gözlemleme hissi doğuruyor sizde
Okuyun , okutun
Sevgiler
Puan vermedi·184 syf.··
Beğendi
·2025 26. kitabı
·29 saatte okudu
·Okunma: 26 Ekim 2025 13:23
Bugüne kadar okuduğum kitaplarında insan-insan ilişkilerini anlatarak bizlere harika mesajlar veren Sandor Marai bu kitabında farklı bir konuyu bize sunuyor. İnsan-hayvan ilişkileri. Yazar bu alanda da yine muhteşem bir anlatım sunuyor.
Budapeşte'de yaşayan bir yazar ve sahiplendiği bir köpek üzerinden konuya yaklaşırken bizlere yine ilginç mesajlar veriyor. Hayvanların da bir ruhlarının ve duygularının olduğunu, fizyolojik ihtiyaçlarının yanı sıra tıpkı insanlar gibi üzüldüklerini, sevindiklerini, kızdıklarını, kin duyduklarını kısaca düşünce ve duygusallıklarının olduğunu gözler önüne seriyor.
Ben beğenerek okudum. Herkese, özellikte de evinde evcil hayvan bulunduran veya bulundurmayı düşünenlere okumalarını tavsiye ederim
Macar edebiyatının benim için en kıymetli yazarlarından biri Sándor Márai. Csutora’yı elime aldığımda da ondan zarif ama sade bir köpek hikâyesi okuyacağımı düşünmüştüm. Fakat Márai yine bildiğimiz gibi; küçük görünen bir hikâyenin içine insanın kendisiyle, sadakatle ve yalnızlıkla kurduğu o sessiz, kırılgan muhasebeyi de yerleştirmiş.
Noel zamanı eşine farklı bir hediye vermek isteyen anlatıcımız, cins olduğunu düşündüğü Csutora’yı alır ve evin tüm düzeni bir anda değişir. Csutora henüz birkaç haftalıkken eve gelse de değişmez, yönlendirilemez ve ehlileştirilemez oluşu bu burjuva ailenin pek de hoşuna gitmez. Yaşananları okurken, bir köpeğin eve uyum sürecinden çok daha fazlasını; Márai’nin metinlerinde sıkça karşımıza çıkan sınıf çatışmasını da hissediyoruz.
Görünürde bir köpeğin hikâyesini okuyoruz, satır aralarında ise insan olmaya dair pek çok şeyi. Márai’nin dili her zamanki gibi sakin, abartısız ve içe işleyen bir derinliğe sahip. Csutora, yazarın en sevdiğim kitabı olmayabilir ama Sándor Márai ile yeniden buluşmak, benim için her zaman güvenli ve edebi olarak doyurucu bir okuma hissi yaratıyor.
Kitap hakkında okuduğum yorumlarda sıkça “trajikomik” tanımıyla karşılaştım. Sonradan fark ettim ki burada trajikomik olan şey, köpek ya da yaşananlar değil; anlatıcının kendisini hâlâ ölçülü, adil ve tutarlı biri olarak görme çabası. Bu da gülümsetmekten çok düşündüren bir etki yaratıyor.
Kitaba başlamadan önce, önsöz ve kapaktaki ifadeler nedeniyle dünyayı bir köpeğin gözünden algılayacağımı düşünmüştüm. Ancak metin ilerledikçe bunun böyle olmadığını gördüm. Bu kitap, bir hayvan bilincini anlatmıyor. Daha çok, insanın hayvanı ne ölçüde anlayabildiği ve ne noktada anlayamadığıyla ilgili. Köpeğin dünyasına tam olarak giremeyişimiz, bir eksiklikten çok insanın doğal sınırını gösteriyor. Yazar, bu sınırı aşmaya çalışmak yerine, onu olduğu gibi kabul ediyor.
Buna rağmen kitap, suçluluk ve öfke gibi duyguların yalnızca insana ait olmadığını, özellikle sonlara doğru kısa ama etkili anlarla çok iyi hissettiriyor. Bu bölümler, metnin benim için en güçlü anlarıydı.
Kitapta beni en çok düşündüren noktalardan biri, neredeyse yüz yıl önce yazılmış olmasına rağmen bugüne bu kadar yakın hissettirmesiydi. Noel heyecanı, özel günlerdeki aramalar, hediyeleşme ritüelleri ve bunlara yüklenen anlamlar sanki bu yıl yazılmış gibiydi. Bu da bana, insanın mutluluklarının, korkularının, özlemlerinin ve sıkıntılarının zamanla pek değişmediğini düşündürdü. Ancak bu farkındalık bende huzurdan çok bir “sıkışmışlık” hissi yarattı. Yazar bu sürekliliği daha sakin ve kabullenici bir yerden ele alırken, ben bugünden bakınca bunu biraz bunaltıcı buldum.
Evcilleştirme meselesi ise kitapta yazarla en çok ayrıldığım nokta oldu. Anlatıcı Csutora’ya saygı duyduğunu söylüyor ama bu saygı hiçbir zaman eşit bir ilişkiye dönüşmüyor. Onu anlama, davranışlarını yorumlama ve sonunda terk etme hakkını kendinde
Şahsiyetli bir köpeğin hikayesi...
Csutora sadece bir köpek değil elbette; başkaldıran, itiraz eden, kendi özgürlük alanını oluşturan bir canlı. Biz insanlar bize boyun eğeni, hükmedebildiğimizi yanımızda tutarız (aslında sevmeyiz onu ve içten içe küçümseriz). Bize başkaldıranı ise kendimizden uzaklaştırırız, işimize gelmez (aslında gizli gizli takdir edip severiz onu kişilikli davrandığı için). İnsanın ikiyüzlülüğü bu kitabın ana konusu.
Ve yıllar, asırlar geçse de insanlığımızı bir adım ileri götüremeyişimiz cok umut kırıcı..köpeklere bakış açısı, hayvanları anlama, hayatın icinde hayvanlara açılan alan gibi pek çok konuda geçen bunca zamanda hiçbir ilerleme yok...
Sandor Marai en sevdiğim yazarlardan.Bu kitabında da beni yanıltmadı.Bazen güldürdü bazen hüzünlendirdi ve bolca kalbime dokundu.Kitabın sonunda bana şu soruları sordurttu;Gerçekten sevmek koşulsuz mu? Yoksa beklentilerimiz karşılanmadığında sevginin rengi değişiyor mu?
Roman, idealize edilmiş bir sadık dost arayışıyla başlar. Beyefendi ve eşi, hayatlarını tamamlayacak, onlara itaat edecek ve huzur verecek kusursuz bir köpek hayal ederler. Ancak Csutora eve geldiğinde, bu romantik beklentileri paramparça eder. O, kimsenin kalıbına girmeyen, kendi kuralları ve sarsılmaz bir kişiliği olan şahsiyetli bir varlıktır.
Marai, Csutora'nın hikâyesini anlatırken aslında şu soruları sorar:
Bir canlıyı gerçekten olduğu gibi mi seviyoruz, yoksa bize sağladığı konfor ve itaat için mi?
İnsan, doğası gereği hükmetmeye ne kadar meyillidir?
Özgürlük ve aidiyet arasındaki o ince çizgi nerede başlar?
Kitabın en önemli yanı, rollerin nasıl değiştiğini göstermesidir. Beyefendi, köpeğin sahibi olduğunu sanırken, zamanla Csutora'nın sarsılmaz karakteri karşısında kendi zayıflıklarıyla yüzleşir. Köpek, evin düzenini ve sahiplerinin iç dünyasını adeta yeniden yapılandırır.
Özetle bu kitap, bir köpeğin maceralarından ziyade, insanın kendi içindeki o bitmek bilmeyen anlaşılma ve yönetme arzusunun bir trajikomedisidir. Csutora, uzlaşmaz tavrıyla Beyefendi'ye ve bize şu dersi verir:
Gerçek bir şahsiyet, sevilmek uğruna kendinden ödün vermez.
Köpek bahane, eleştiriler şahane. Altını çizeceğiniz bir sürü anlamlı sorgulama ve hak vereceğiniz çıkarımlar ile Csutora.
Son sayfalarda “Biz insanlar yaşamda dişlerini göstererek bizle kavga eden şeyleri daha çok seviyoruz.” diyor Marai. Gizli gizli takdir ederek seviyoruz aslında başkaldıranları, kendi özgürlüğünü arayanları. Cesaretleri bize sevgi verirken bir yandan da böyle kişileri veya her türlü canlıyı hayatımızdan uzaklaştırmaya çalışıyoruz. Çünkü işimize öylesi geliyor. Marai de köpek hikayesiyle tam olarak bu ikiyüzlü hallerimizi eleştiriyor.
Marai, hikayeyi tanrısal bakış açısıyla aktararak üç ana karakterimizin etrafında işliyor. Beyefendi, eşi Terez ve Csutora…
Beyfendinin eşine Noel hediyesi olarak hayvanat bahçesinden aldığı Csutora isimli köpeğin ailedeki varoluşunu okuyoruz. Köpek üzerinden de Marai toplumu ve insanı, insanın davranışlarını eleştiriyor. Kimi zaman gülümseten çıkarımlar kimi zaman da ne haklı dediğiniz eleştiriler.
Csutora başına buyruk bir köpek ve aile tarafından ne kadar eğitilmeye çalışılsa da dik başlı olan köpeği bekleyen sonu şaşkınlıkla okuyoruz. Aile mi köpeğin hayatına uyum sağlayamadı yoksa köpek mi ailenin kurallarına? Okuyun isterim.
En son kitabı olan ‘Mumlar Sonuna Kadar Yanar’ ı da düşününce Marai, duyguları ve olayları okuyucuya geçirme konusunda gerçekten çok başarılı bir yazar. Bu kitabını da çok sevmiş olsam da benim gönlüm hala bir önceki kitabı ‘Mumlar Sonuna Kadar Yanar’ da.
Hikaye, burjuva bir ailenin Noel hediyesi olarak eve getirdiği yavru köpek Csutora’nın büyümesiyle birlikte gelişen olaylar üzerinden ilerliyor. Başlangıçta sevimli bir oyuncak gibi görülen bu köpek, zamanla özgür ruhlu ve itaat etmeyen karakteriyle ev halkını rahatsız etmeye başlar.
Csutora aslında sadece bir köpek değildir; özgürlüğü, başına buyrukluğu ve uyumsuzluğu temsil eden bir karakter gibi yazılmıştır. Yazar burada insanların sevgi anlayışını da sorgular: İnsanlar çoğu zaman bir canlıyı ancak kendi kurallarına uyduğu sürece sever.
Ancak romanın en büyük sorunu tempo. Kitabın bazı bölümlerinde anlatı oldukça yavaşlıyor ve olay örgüsü ilerlemek yerine yerinde sayıyor. Özellikle orta kısımlarda hikâyenin sürükleyiciliği zaman zaman kaybolabiliyor.
Buna rağmen yazarın bir köpeğin karakterini bu kadar “insani” bir şekilde anlatabilmesi etkileyici. Özellikle hayvanların özgür doğası ile insanların kontrol etme isteği arasındaki çatışma, kitabın en akılda kalan yönlerinden biri.
Hayvan sahibi olan herkesin okuması gerektiğini düşünüyorum.
Yazar Hakkında
Sándor MáraiYazar · 7 kitap
1900'de dönemin Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nda , bugünkü Slovakya'da doğdu.1928'e kadar çeşitli Avrupa şehirlerinde gazeteci olarak çalıştı. Kafka hakkında yazan ilk eleştirmenlerdendir.1928'de Budapeşte'ye döndü. Ancak önce faşist rejimle, sonra da komünist rejimle uzlaşamadığı için 1948'de Macaristan'ı terk ederek ABD'ye yerleşti. 1989'da karısıyla birlikte intihar edene kadar da bu ülkede yaşayıp Macarca yazmaya devam etti. Elliden fazla roman kaleme almıştır. Bunların çoğu öldükten sonra belli başlı Avrupa dillerine çevrildi ve ona 1990'da Macaristan'ın en saygın ödülü olan Kossath ödülünü kazandırdı.
