Gazap nefsi boyun eğdirilmiş, kontrol altına
alınmışsa, kişi ağır başlı ve vakur olur.
Gazap nefsi ihmal edilmiş, salıverilmişse,
dolayısıyla kişiyi kontrolü altına almışsa, kişi abartılı bir öfkeye, ölçüsüz bir kızgınlığa ve
sınır tanımayan bir zorbalığa sahip olur.
İnsanın öfkesi orta halli ise, kendisi de orta halli olur.
Şehvani nefis arınmış ve terbiye edilmiş olduğunda sahibi; iffetli ve nefsini kontrol eden biri olur.
Şehvani nefis, ihmal edilmiş, koyverilmişse,
sahibine hakim olur ve bu nefsin sahibi kötü bir günahkar olur.
Şehvani nefis orta halli ise, yani kimi zaman kontrol altına alınabiliyor ise, bu nefsin sahibinin
iffetteki mertebesi, nefsini edeplendirmesinin mertebesiyle orantılı olur.
Kötü ahlak, insanın doğasında vardır. İnsanların bir kısmı bu kötü ahlakı sergiler, ona uyarak hareket eder; işte bunlar kötü insanlardır.
Buna karşılık bazı insanlar da düşünmenin
önemini kavrar, temyiz gücünün etkisiyle bu
huyların kötülüğünü ayırt eder, onlardan yüz
çevirir. Onlardan tamamen uzaklaşmak için çaba sarf eder.
Otuz dokuz yaşa girdim, kıldım hasret;
Vah ne yazık, geçti ömrüm, hani ibâdet
İbâdet edenler Hakk karşısında hoş mutlulukta
Kızıl yüzüm ibâdet eylemeyip soldu dostlar.