Kültürün hâmili insandır, medeniyetin hâmili toplumdur. Kültürün amacı eğitim yoluyla kendi kendine hâkim olmak; medeniyetin amacı bilim yoluyla doğaya hükmetmektir. İnsan, felsefe, sanat, şiir, âhlak ve inanç kültüre aittir. Devlet, bilim, şehirler ve teknoloji medeniyete aittir. Medeniyetin araçları düşünce, konuşma ve yazıdır. Kültür ve medeniyetin birbiriyle ilişkisi Gök Krallığı ile Dünya Krallığı, Civitas Dei ile Civitas Solis ilişkisi gibidir. Birisi dram, diğeri ütopyadır.
Sanıyorum ki, Sovyet şair A. Voznesenski' nin de gözünün önünde benzer gerçekler ya da benzer düşünce seyri olmalıdır ki şu hükme varmıştır: " Teorik olarak, geleceğin bilgisayarları insanın yaptığı her şeyi yapabileceklerdir. İki şey istisna olmak üzere her şeyi; dindar olamayacak ve şiir yazamayacaklardır."