Ey Müslüman!
Aldanma! Başını indirme! Paslanmış bîhemta bir elmas, daima mücella cama müreccahtır. Zahiren olan İslâmiyetin za'fı, şu medeniyet-i hazıranın, başka dinin hesabına hizmet etmesidir. Halbuki şu medeniyet suretini değiştirmesi zamanı hulûl etmiştir. Suret değişirse, kaziye bilakis olur. Nasıl şimdiye kadar bidayetinde söylenildiği gibi, nerede Müslüman varsa Hristiyana nisbeten bedevi, medeniyete karşı müstenkif ve soğuk davranır ve kabulünde ızdırab çeker. Suret değişse başkalaşır.
كُلُّ اٰتٍ قَر۪يبٌ ٭ اِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Baş binêrin! Li ser rûyê her mesnûyekî, sîkkeyeke wusan heye, mexsûsê wî Xaliqî ye ku her tişt xuliqandiye.
Mesnewiya Nûriye
Bakınız! Her bir masnuun yüzünde öyle bir sikke vardır ki, ancak her şeyi halkeden Hâlık'a mahsustur.
Mesnevi-i Nuriye
Demek, her bir nevi mevcudatın hattâ yıldızların da bir serzâkiri ve nur-efşan bir bülbülü var.
Fakat bütün bülbüllerin en efdali ve en eşrefi ve en münevveri ve en bahiri ve en azîmi ve en kerimi ve sesçe en yüksek ve vasıfça en parlak ve zikirce en etemm ve şükürce en eamm ve mahiyetçe en ekmel ve suretçe en ecmel, kâinat bostanında, arz ve semavatın bütün mevcudatını latîf secaatıyla, leziz nağamatıyla, ulvî tesbihatıyla vecde ve cezbeye getiren, nev'-i beşerin andelib-i zîşanı ve benî-Âdemin bülbül-ü zül-Kur'anı: Muhammed-i Arabî'dir.
عَلَيْهِ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ اَمْثَالِهِ اَفْضَلُ الصَّلَاةِ وَ اَجْمَلُ التَّسْل۪يمَاتِ
...
Bildiğimiz gibi bireyin yapısı canlı bir alanda (biyosfer) gelişir. Bu canlı alan, onun doğumundan itibaren gelişmesi için gerekli unsurları ona sağlar. Bu unsurlar, bireyin bünyesini geliştirmek için adeta bünyede erirler. Bu biyologların çoğu ayrıntısını dile getirdikleri sindirim, özümleme, kan dolaşımı ve solunum gibi işlemler vasıtasıyla gerçekleşen bir çözülmedir.
...
Kültür, bireyin bu dünyayla, yani psikolojik yapısının içinde gelistiği ruhsal alanla (noosphere) ilişkisinin duyusal ifadesidir. Kültür o iklimle bu ilişkinin bir sonucudur.
Birey nasıl biyosferle ilişkisini kaybettiğinde ona fiziksel olarak ölü diyorsak, aynı șekilde o, kültürel alanla ilişkisini kaybettiğinde de, kültürel olarak ölmüştür.
...