Mehmet belpınar
@Mehmetbelpinar
43 okur puanı
Ağustos 2020 tarihinde katıldı
18. Yüzyılın sonlarıyla belirginleşip bir siyasi ideolojiye dönüşen ulusçuluğun oluşmasındaki bir takım yapı taşlarına değiniyor. Zaman zaman güzel yorumlar çıkarımlar bulabiliyorsunuz kitapta. Dil, yayım dili, güvenlik kaygısı, hanedanların makyevelci otoritesi, aydın despotizmi vs vs.
Okuyucular bu kitabın sanılanın, bilinenin veya zannedilenin aksine milliyetçiliğe kurmaca hayali bir cemiyet olarak baktığını zaten bilir. İçeriğinde de Türk Tarihinden, Türkiye'den ve Mustafa Kemal'den neredeyse hiç bahsetmediğini de. (toplamda 1 sayfa bile değil) Dolayısıyla kitabın kapağı tam bir manipülasyon içerikle hiç bir ilgisi yok.
Tutunamayanlar, dinsel ve mitolojik etkilerin de tesiriyle yerleşik düzenin değer yargılarıyla, zevkleriyle yaşam biçimiyle uzlaşamayan topluma yabancılaşmış insanların romanıdır.
Selim Işık toplumun öğütücü acımasızlığı karşısında tutunamamış bir naif karakter olarak karşımıza çıkar. Romanı okurken Selim'e kıyamayanlar, üzünler de tutunamayacaklardır hayatlarında.
Romanda ele alınan konu, konunun işleniş tarzı ve iç monolog, bilinç akışı, alıntı gibi yeni anlatım teknikleriyle önce bir teryüz olacaksınız eğer klasik bir roman okuyucusuysanız.
Postmodern Türk edebiyatının ilklerinden ve en güçlü kalemi olduğunun çok geç anlaşılması çok üzücü. Esasında romanı basacak yayınevi bulamaz başta. İhtilal öncesi kamplar o kadar keskinleşmiştir ki kimsenin kendi cenahı dışında birşey okumaya yeni bir söz söyleme "şımarıklığına" tahammülü yoktur. Nihai olarak ihtilal sonrası sular durulunca keşfedilmiş bir yazardır Atay. Günümüzün kendisini göklere çıkartan, kahve-kedi-oğuz atay üçgeninden oluşan, belki de okumadan, içine nüfuz etmeden gösterişçi popüler kültürünü de muhakkak çok eleştirirdi.
Tutunamayanlar, içinden çıktıkları topluma yabancı, herşeyi ideolojik söylemle çözümlemeye çalışan yarı aydınlarla da alay eder aslında bir yandan.
Romanda ruh sağlığı zedelenmiş kişiler vardır karşımızda. Hayat akıp giderken kıyısından köşesinden suyun akışına kendini kaptıramayanların romanıdır Tutunamayanlar.
Aslında kişilerin bireysel gibi görünen sorunlarının gerisinde hep toplum vardır. Tutunamamanın acısı yada ayrıcalığı vardır. Kahramanlar diğer bir yandan garip bir şekilde dışa dönük kişilerdir de. Yabancılaşmaları da dışa dönük bir yabancılaşmadır. "En acıklı anlarında bile güldürücü sözler bulabilen insanlardır tutunamayanlar zira kendilerine acımaları yoktur."
Şiirde ne kadar başarılıysa romanda o kadar tartışılır.
Roman yazımına geç balayan Nazım'ın yıllarca hapislerde ve yurtdışında kalmak zorunda kaldığını da düşünürsek kariyerinin ilerleyen yıllarında Türkçe'ye hakimiyetinin de sarsılmasının sebebini anlayabiliriz.
Hapisler ve sürgün yılları öfkesini ve politik tutumunu daha da körüklediğinden şiirleri de eski özgünlüğünden slogan şiirlere dönüştü.
Yaşmak Güzel Şey Be Kardeşim'e gelecek olursak;
Roman türündeki eserini ise ne yazık ki şiirleri kadar beğendiğimi söyleyemeyeceğim. Neredeyse tamamı politik bir roman. Politik olması romanı kötü yapmaz elbette.
İzmir-Rusya-ikiliminde geçen romanda gizli illegal tkp ile ilgili örgütlenme ve tevkifatlar üzerine yoğunlaşılmış.
Kuduz olma ihtimali olan bir köpek tarafından ısırılan ve aynı zamanda da aranan Ahmet yoldaşı İsmail'in kulübesinde saklanır ve kulebeye kuduzun emarelerini takip etmek için kapıya çentik atarak kudurmayı bekler. Bu süreçte pasaj pasaj geçmişe gider geçmişteki hatırlara işgal istanbulun'a önce Anadolu'ya sonra Rusya'ya geçişe rusyadaki devrime üniversite yıllarına uzanır.
Kulübede kaldığı ismail hakkında da uzun bölümler var hapishane ve gördüğü işkenceler gibi . Romanda geçen karakterler illegal tkp ile ilişikli gerçek kişilerdir. İsmail mesela laz ismail- ismail bilen'dir.
Bütünlük ve pasajların kopukluğu gibi olumsuz yönleri ile neredeyse tamamı slogan bir özellik taşıması eksi yazılabilir. Nedense yarım kalmış bir roman hissiyatı uyandırmıyor değil. Ölümünden hemen önce yayınlanması tam manasıyla bitirilemeden mi yayınlandı dedirtiyor.
Fürüzan'ın en bilinen ve beğenilen romanı 47liler 12 mart dönemi romanları içinde kayda değer adı anılası romanların başında gelir.
Resmi devlet ideolojisiyle uyuşamayan ortalama 47 doğumlu gençlerin statükoya başkaldırıp geliştirdikleri yeni sol söylemleri de içeren roman 68 kuşağının savruluşunu ele alıyor.
Konu olarak 68 kuşağı ve 12 mart dönemi olsa da dönemin bilinen aktörlerinin adı geçmiyor romanda. Kahramanımız Emine'nin 12 mart işkencehanelerinde başlayan serüveni işkencelere dayanabilmek için iç konuşmaları ve geçmişi parça parça anımsamalarıyla geçiyor. Fakat romanın neredeyse yarısına kadar pek de akıp gittiğini söylemek zor hatta hani nerede 68 kuşağı dedirtmiyiyor değil.
İşkencelerle başlayan romanda bilinç akışıyla Eminenin çocukluğu ve tutuklanma öncesi üniversite yıllarını, ailesi ve toplumla uyumsuzluk ve kopukluğunu görüyoruz.
Son üçte birlik bölüme gelindiğinde tutukluluğu biten Emine'nin yeni düzene adaptasyonu ve yalnızlığını net bir şekilde görmek mümkün.
