Mustafa Ceniklioğlu
@Mstfa_5501
Türk filmlerine, romanlarına, belgesellerine konu olan Kral Nos'un Türk bayrağını çiğnediği o konak evliyazadelerin konağıydı.
İlk Dönme Evliliği
Dönmeler Orta Çağ'da İspanya'daki engizisyon zulmünden kaçarak Osmanlı İmparatorluğu'na sığınan ve Selanik'e yerleşen bir avuç Yahudiydi. Bunlar Osmanlı imparatorluğu'na döndükten sonra Müslüman olmuşlardı. Dinlerini değiştirmekle beraber Müslümanlığı da tam benimsemiş sayılmazlardı.
Çevrelerinden de mukavemet görmüşlerdi. İslam'ın hiçbir kuralına uymazlardı. Namaz kılmaz, oruç tutmaz, Müslümanlarla ve Türklerle kaynaşmazlardı. Bir kast halinde yaşarlardı. Zeki, çalışkan, becerikli ve sevimli insanlardı. Fakat kendi kabukları içinde yaşar, Türk toplumuna girmez, Türklerle kız alıp vermez, kendi dar varlıklarını öylece sürdürüp giderlerdi. Daha çok ticaretle uğraşırlardı. Bu sebeple Avrupa ile sıkı ilişkileri vardı. Bu durum onların yaşayışları üzerinde de etkisini gösteriyordu. Kazançları iyi yaşama düzeyleri diğer topluluklarınkinden yüksekti. Selanik'ten İstanbul'a göç ettikten sonra da çoğunlukla Nişantaşı ve Şişli semtlerinde yerleşmiş, yine kendi topluluk hayatlarını kurmuşlardı. Çocuklarını da Türk okullarına vermemiş olmak için Fevziye Lisesi ve Şişli Terakki Lisesi adında iki okul açmışlardı. Çocuklarının resmini okullara göndermez, bu okullarda okuturlardı.
Isyancılar Ayasofya'ya doğru harekete geçtiler. Yürürlerken kendilerine sarıklı molalar da katılıyordu; yol boyu sloganı atıyorlardı: "Gavurluk istemeyiz, şeriat isteriz... Padişahım çok yaşa..."
İsyanın bayrağı yeşildi...
Işin garip yanı, şeriat kıstasları ile yönetilen bir idari yapıda şeriat istemekti! Amaç halkın dini duygularını sömürmekti. Hedefte ise İttihatçıların getirmek istediği moderniteyi önlemek vardı.
O yıllarda gazetecilik yapmak cesaret istiyordu. Hükümdar, isyan, Yıldız, hürriyet, sosyalizm, anarşi, hukuk, din, kadın, harem, cami, kilise, sinagog, cennet, cehennem, Hilal, ıslahat, vatan, millet, dinamit, Meşrutiyet, Cumhuriyet, Mithat Paşa,Namık Kemal, Makedonya vb'den bahsetmek yasaktı.
Yağmurdan, güzel havalardan, sokak köpeklerinden, tayinlerden, yabancı devletlerin birbirleriyle münasabetlerinden serbestti.
"Hacı" Mehmed Efendi
O karışık günlerde Evliyazade Mehmed Efendi İzmirli bazı tüccar arkadaşlarıyla birlikte Mekke'ye gitti, "hacı" oldu.
Giderken limanda nasıl ilahilerle uğurlandı ise dönüşlerinde de aynı törenle karşılandı...
Artık İizmir'de, "Evliyazade Hacı Mehmed Efendi" olarak anılıyordu.
İzmir'de bazı aileler için hacca gitmek, İslam'ın şartı değil, kamufle olabilmenin en iyi yöntemiydi.