Can Muallim
@MuallimC
"Hem okudum hemi yazdım
Yalan dünya senden bezdim"
97 okur puanı
Haziran 2020 tarihinde katıldı
Tarihi roman ve filimlerin tarihi kişileri bizzat konu edinmelerinin hep sorunlu olduğunu düşünürdüm. Çünkü bir yandan tarihi olaylara sadık kalıp kalmama meslesi var bir yandan eser edebi bir kurgu olacak. Bunun yerine bence tarihi kişi yerine onun yakınındaki birini roman kahramanı olarak seçmek daha doğru, daha kolay olur. Mehmet Uzun bu romanda sorunu tam da bu şekilde çözmüş, trajik tarihi olaylar roman kahramanı dengbejin diliyle anlatılıyor. Romanın anlatıcı-kahramanı anlatıyı kendi üslubuyla anlattığı için eser aynı zamanda şiirsel ve destansı bir anlatım kazanıyor. Yazarın okuduğum üçüncü romanı, dördüncü kitabı, oldukça hacimlli bir eser olmasına rağmen kısa sürede bitti.
Okuduğum baskı iki cilt olandı. (Dicle'nin Ağıdı ve Dicle'nin Sürgünleri) Her iki cildi üç dört günde bitirdim, aradaki süre birinci ciltten sonra ikinciyi ısmarlayı kargo beklediğim süre.
Reklam
Geçen hafta Ayşe Hayta’nın “Ardıç Kuşları”nı okudum. Ayşe Hanım’la kitap fuarında tanışmıştım. Kitabını da orada aldım. Aslında bir iki aydır kitaplıkta duruyordu hemen elimin ulaşabileceği bir yerde. Aslında geciktirmeden okumak istemiştim ama bazen öyle olur, kütüphaneden alınan kitaplar hep öne geçer okuma sırasında, elinin altındaki kitaplar nasılsa elinin altında diye öylece kalır. Kitap hakkında bir tanıtım yazısı okuyunca orada bekletmekle iyi etmediğimi düşündüm.
Cevahir Kadri gibi ben de Ayşe Hayta’nın şiirsel dilinden, kahramanın duyuşlarından, hassasiyetlerinden, macerasından etkilendim. Ama elbette bir metni her okur kendince okur. Belki her kitapta farklı okurlar için kırk metin vardır. Ben Kadri’nin çizdiği cümlelerin değil farklı cümlelerin altını çizmişim mesela. Bir de bu kitabı birbirine bir kahramanla bağlanan öyküler toplamı ama bir yönüyle roman da denebilecek bir kitap olarak görmüş, ben öyle görmedim. Merkezinde tek kahraman olan ve onun anlattığı, onu anlatan yekpare bir kurgu olarak okudum. O tanıtımı okuyunca Mustafa Kutlu’nun Uzun Hikaye öncesi kitaplarına mesela “Sır”a ya da “Ya Tahammül Ya Sefer”e benzer bir metin beklemiştim. Öyle bir hava sezmedim. Hafızamı zorlayıp ille bir metinle benzerlik kurmam gerekse belki Samiha Ayverdi’nin “Yaşayan Ölü”süne benzetirdim.
Geri geri koşan ne, atlar mı anılar mı?Hayat
“Geri Geri Koşan Atlar”, alt başlıkta ifade edildiği gibi bir çocuk hekimin çocukluk anıları. Yazarın on dört yaşına kadar yaşadıklarını anlatıyor. Okul öncesi, ilkokul ve ortaokul yılları. Ama bu yıllar hem yazarın ve ailesinin hayatında büyük değişimlere sahne olduğu için hem toplumdaki değişimlere ışık tutacak nitelikte olduğu için dümdüz bir hayat parçasından ibaret değil anlatılanlar.
İyi bir anı kitabı okuduğum zaman belki on roman okumuş kadar etkilenirim demiştim bir zamanlar. Bu kitabı okurken o sözümü hatırladım. Yaşanmışlığın gücü var çünkü anı kitaplarında, bir de kurgu olsa bu kadar da olmaz diyeceğimiz şeyler gerçek hayatta oluyor bazen. Gerçekçi romanlar hatıratlara göre daha olası olaylar anlatıyor. “Geri Geri Koşan Atlar” bu bakımdan da etkileyici bir kitap.
Dağ başında bir ev, köyün diğer yerleşim yerlerinden ayrı, tek başına. Altmışlı yıllar, çocuklarının okumasını isteyen yaşlı anne baba şehre göçmeye karar veriyorlar ve bu kararlarını hayata geçiriyorlar. Gidenler, kalanlar, zor ayrılıklar ve elektriği, suyu dahi olmayan bir gecekonduda hayata tutunmaya çalışan kalabalık bir aile. Çok küçük yaşlarda zayıf omuzlara yüklenen sorumluluklar, dürüstlük temeline oturtulan sağlam bir aile terbiyesi…
İbretle okunacak, toplumumuzun bir dönemine ışık tutacak, birbirinden ilginç olaylar akıcı bir dille anlatılmış kitapta. Konuşuyor gibi, bir çam gölgesinde sohbet ediyor gibi, bir yakına yazılan mektup gibi…
Günlüğümden:
Tagore’un Gitanjali’sini okudum. Daha önce de okumuş olabilirim, metinler tanıdık geliyor ama okuduysam ne zaman okudum hatırlamıyorum. Bu okuduğum Cahit Koytak çeviriymiş. Birçok çevirisi var kitabın. Not aldığım parçalar oldu epey. Bike’ye “Cahit Koytak epey etkilenmiş sanırım, üslubu çok benziyor,” dedim, sonra “ya da kendi üslubunu yansıtmış,” diye devam ettim. Bike “Ya Cahit Koytak Tagore’dan etkilenmiş ya Tagore Cahit Koytak’tan,” dedi gülerek. Bu ikincisi olamayacağı için yargı cümlemizi şöyle toparladık: Ya Cahit Koytak Tagore’dan etkilenmiş ya da Tagore’un metni Cahit Koytak’tan.
Dua gibi okudum çoğu şiiri, “alçak sesle ve divanece”. Bazı parçaları okuyup derin bir nefes alırken amin demekten alıkoyamadım kendimi.
Alıntıları buraya yazmayacağım, bir kere deftere yazdım zaten ama bir şeyi not etmek istiyorum. XXIX. şiiri eğer bir gün “Müstear Yaşamak”ı tekrar çalışacak olursam kitaba epigraf yapabilirim. Elbette unutmazsam, aklıma gelirse. Belki aklıma gelmesine yararı olur diye yazıyorum bu notu zaten. Böyle bir şey yapacak olursam bütün çevirilerine bakıp en sevdiğimi almalıyım, bu da önemli. O metin şöyle başlıyor:
“İsmimle hapsetmiş olduğum kişiliğim,
Ağlayıp duruyor bu hapishanede.”
-Rabindranath_Tagore120.jpg){kind=small}
Kurgusundaki merak unsuru kitabın sonuna kadar devam ediyor. Kahramanlar bir bilmecenin peşine düşerken kafalarını telefondan, tabletten kaldırıp okumaya, araştırmaya başlıyorlar; bu da hayatlarını her yönüyle olumlu etkiliyor. Önce sosyalleşiyorlar, sonra bilginin değerini keşfediyorlar. Ortaokuldaki oğlum başta olmak üzere öğrencilere tavsiye ediyorum.
Reklam