Mehmet Musab Yerleşmiş
@Musabyerlesmis
Eşitsizlik, tarımla ilişkili mülkiyetin ve birikimciliğin gerekliliklerinden ve fırsatlarından zorunlu bir sonuç olarak çıkar. Günümüzün dünyasında eşitsizliğin ilk izlerini, peşin getirili topluluklarda yaşayan ve nadiren hâkim bir liderleri olmuş avcı-toplayıcılardan, kendi bahçeleriyle uğraşan ve genellikle liderliğin aynı soy içinde kuşaktan kuşağa aktarıldığı avcı-toplayıcılara (avcı-bahçecilere) geçişimizde görüyoruz.
Reklam
Maliyetleri ve faydaları ölçüp biçtiğimizde, çiftçiliğin atalarımızın açlıktan ölmemesini büyük oranda teminat altına aldığını ama bunun bedelinin de çeşitli yeni hastalıklar, boy ve ömür kısalması, dayanılmaz bir ağız kokusu ve çoğunlukla çok daha uzun bir iş günü olduğunu görüyoruz. Sonuç olarak ilk çiftçiler kendi atalarının sahip olduğundan daha kötü bir hayat için çok daha fazla çalışmak zorunda kalmışlardı.
Ortak savunma amacıyla savanda işbirliği yapmayı öğrenirken toplumsal-bilişsel nişi yarattık. Bundan sonraki birkaç milyon yıl boyunca da artan toplumsal-bilişsel becerilerimizi kullanmanın yeni yollarını bulmaya sürekli devam ettik. Ağaçları terk etmemizden yakın geçmişe kadar sürmüş bu 6 milyon yıllık dönemde hep avcı-toplayıcıydık ama yine de bu dünyadaki yerimiz çarpıcı biçimde değişti. İşbirliği ve işbölümü yeteneklerimizi artırdı, bizi av olmaktan çıkarıp zincirin en tepesindeki avcı hâline getirdi.
Gurur, suçluluk ve utanç insan olmanın hayati unsurlarıdır ve Homo erectus'la birlikte ortaya çıkan ve o zamandan beri böyle başarılı olmamızı sağlamış olan, birbirine son derece bağımlı ve işbirliğine dayalı gruplar içinde iş görebilmemize yardımcı olurlar.
Bu temel toplumsal algı yeteneklerinin yanı sıra, hayatlarımızın birbirine son derece bağımlı olması da, gurur suçluluk ve utanç gibi yeni toplumsal duyguları evrimleştirmemize zemin hazırlamıştır. Bu özbilinçli duygular başkalarının bize karşı hislerini kendimiz için hissetmemizi sağlayacak şekilde evrimleşmiştir. Bunlar hangi davranışların bizi grubumuz için daha değerli kılacağını ve hangi davranışların bizi değersizleştireceğini doğrudan ve şiddetle hissetmemizi sağlarlar.
Reklam