Mustafa BAKIRHAN
@MustafaBAKIRHAN
Kocaeli Üniversitesi Gazetecilik
Medeniyet Üniversitesi Tarih
Şu anda okuduğu kitap
Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde Aslıhan Keskin tarafından doktora tezi olarak sunulan Türkiye’de Öğrenci Olayları ve Türki Siyaseti Üzerine Etkileri (1965-1980), Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı Yayınları tarafından kitap olarak basılmıştır. Oldukça hacimli bir kitap olan çalışmayı yayınladığı için Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı takdiri hak ediyor. Türk siyasetinin bu çalkantılı ve karışık dönemini anlaşılır ve oldukça profesyonel şekilde ele alarak doktora tezini hazırlayan Aslıhan Keskin ise teşekkürün üstünde bir övgüyü hak ediyor.
Dünyada 68 Kuşağı ve Olayları diye ifade edilen sürecin nedenlerini ABD’nin emperyalist faaliyetleri ve kapitalizm üzerinden iyi bir şekilde ele alan Keskin, Rusya’nın bu sürece etkini pek dikkate almamış diyebilirim. Dünyada 68 olaylarına etki eden nedenlerin başında ABD’nin emperyalist faaliyetleri gelse de Türkiye’de bu sürecin başlamasına ABD’nin faaliyetlerinden çok Sovyet Rusya’nın yayılma faaliyetleri etkili olmuştur denilebilir. Üç ciltlik Türk İslam Ülküsü kitabını yazan Ahmet Seyyid Arvasi, kitabında ABD’yi “Kara emperyalist” olarak, Rusya’yı ise “Kızıl Emperyalist” olarak tanımlamaktadır. Türkiye’de ise 1960 ile 1980 arasındaki olaylarda ABD’nin rolü baskın bir şekilde vurgulanırken Rusya’nın rolü ya küçümsenir ya da dikkate alınmaz.
Dönemin ön plana çıkan Solcuları, ülkemizdeki sorunların kaynağı olarak ABD’nin sömürge zihniyeti ve siyasi elitlerin bu zihniyete itaat etmesi görürken çözüm yolu olarak ise Rusya’yı gördüğünü anlıyoruz. Dönemin Sol düşüncesinin Milli Demokratik Devrim (MDD) ve Sosyalist Devrim olmak üzere iki ana kola ayrıldığını ve kitapta da bahsedildiği üzere milli demokratik devrimcilerin daha ön planda olduğunu görüyoruz.
Kitabı okurken insan sinirlerine hâkim olamıyor. Sosyalist, milliyetçi ve
Türkiye'de Öğrenci Olayları ve Türk Siyaseti Üzerine Etkileri (1965-1980)Aslıhan Keskin · Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları · 20241 okunma
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Kocaeli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger tarafından kaleme alınan Yugoslavya Neden Parçalandı? Adlı çalışma Umuttepe Yayınları tarafından basılmıştır. 1918 yılından Yugoslavya’nın parçalandığı ve sonrasında büyük acıların yaşandığı 1995 yılına kadar olan süreci irdeleyen Ülger, yaşananları arka planı ve temel dinamikleri eşliğinde ele almaktadır. 77 yıllık süreci oldukça anlaşılır ifadelerle ele alan Ülger’in kitabını herkese tavsiye ederim. Kitabı geç fark ettiğim için üzüldüğümü de söyleyebilirim. Yazdıklarım tam anlamıyla bir inceleme olmamakla birlikte hem bir inceleme hem de bir özet şeklinde değerlendirilebilir.
I. Dünya Savaşı’nın sona erdiği 1918’de Avusturya İmparatorluğu’nun savaşta yenilmesi ve Çarlık Rusya’sının 1917 devrimiyle rejiminin değişmesi Balkanlarda büyük bir boşluğa sebep oldu. 1878 yılında bağımsızlığına kavuşan Sırbistan’da siyasi elitler, Tuna’dan Adriyatik Denizi’ne kadar olan topraklarda Büyük Sırbistan’ı kurmayı hayal ediyordu. Adriyatik sahillerine hakim olan ancak siyasi olarak pek varlık gösteremeyen Hırvatlar ise Adriyatik’ten başlayarak Sırbistan’a kadar olan topraklarda Büyük Hırvatistan hayaliyle yanıp tutuşuyordu. I.Dünya Savaşı sonuna kadar Avusturya İmparatorluğu’nun hakim olduğu Bosna Hersek toprakları ise savaş sonunda hem Hırvatların hem de Sırpların iştahını kabartıyordu. Hırvatlar ve Sırplar kadar belirgin bir hedefi olmayan Slovenya ise Batı dünyasıyla entegre bir gelecek planlıyordu. Bölgede bulunan üç farklı devletin de gelecek tasavvuru birbirinin zararına ve birbirinden oldukça farklı şekilde düşleniyordu.
I.Dünya Savaşı sırasında Fransa, İngiltere ve Rusya’nın içinde bulunduğu İtilaf Devletleri yanında savaşan İtalya, savaş sonunda
Kitap, Giresun’un Görele ilçesinden İstanbul’a gelerek bugün Akasya AVM’nin yerinde bulunan Ford Otosan Fabrikası’nda çalışmayan başlayan Ülkücü işçiler; Ömer Bayraktar, Salih Uluğ, Bahri Bilge, Cevat Koca ve Sinan Koca’nın 1978 yılında Ümraniye’de TİKKO terör örgütünün kurtarılmış bölge ilan ettiği o dönemdeki adı 1 Mayıs Mahallesi olan günümüzde Ataşehir ilçesine bağlı Mustafa Kemal Mahallesi’nde gözleri uyularak, cinsel organları kesilerek derileri ve saçları yakılarak öldürülmesini anlatmaktadır.
Alper Aksoy tarafından yazılan ve ilk olarak 1983 yılında basılan kitap, 1992 yılında ikinci baskısını yapmıştır. Giresun’dan İstanbul’a çalışmaya gelen 5 işçi, Ford Otosan Fabrikası’nda çalışmaya başlayınca Yenisahra Mahallesi’nde ev tutarak yaşamaya başlar. Bugün nasıl ev kiraları insanların belini büküyorsa o dönemde de aynı sorunlar yaşanmaktaydı. 5 işçi de Yenisahra’ya yakın olan kırsal arazide gecekondu yaparak kira derdinden kurtulmayı düşünür. Türkiye’de Cumhuriyet rejimini yıkıp yerine Sovyet Rusya güdümünde sosyalist bir devlet kurmak için çalışan birçok sol örgütün faal olduğu Türkiye’de, Çin’in komünist lideri Mao’yu kendine örnek alıp faaliyete başlayan TİKKO, 1977 yılından itibaren bu kırsal alanı mesken tutarak kendi kontrollerinde bölgenin gecekondulaşmasına ön ayak olurlar. Bu 5 ülkücü işçi de bölgede bir gecekondu yapmaya başlar. TİKKO militanları, halk komitesi verdikleri halkı sindirme ve baskı altına alma faaliyetlerine bu 5 işçinin de katılmasını ister. Ancak işçiler bunu kabul etmez. Üstelik işçilerin yaptığı gecekonduya terör örgütü çöker. Bunu öğrenen işçiler, teröristlerle konuşmaya gittiklerinde kaçırılır ve saatlerce işkence edilir.
Kitabın kapağında roman yazsa da kitapta bahsi geçen isim ve olay tamamen gerçektir. Kitapta yapılan işkenceler
Uluslararası Çatışma Bölgeleri, Aktörler, Eylemler ve Dönüşümler, Dora Yayınlarından çıkan 696 sayfadan oluşan Prof. Dr. Zafer Akbaş, Dr. Veysel Babahanoğlu ve Mehmet Fatih Argın’ın editörlüğünde akademisyenler ile doktora ve yüksel lisans öğrencilerinin makalelerinden oluşmaktadır. Kitap, dünyadaki çatışma ve kriz bölgelerin incelemektedir. Krizlerin sebepleri, tarafları ve etkileri üzerinde durmaktadır.
Kitapta Afrika ülkelerine geniş yer verilmiştir. Portekiz ile başlayan sonrasında İspanya, Hollanda, İngiltere, Fransa, Belçika, Almanya ve Almanya ile devam eden sömürgecilik sürecinde önce Afrika’nın kıyı bölgeleri 1885 yılında toplanan Berlin Konferansı ile de tüm Afrika bu ülkeler tarafından paylaşılmış ve sömürülmüştür. Sömürgecilik sürecinde günümüz Afrika ülkelerinin sınırları oluşturulurken bu ülkelerin iç dinamikleri değil de Avrupalıların çıkar alanları baz alınmıştır. Bu sebeple binlerce etnik ve dini grubun yaşadığı Afrika’da bu yapılar bölünmüştür. Bir ülkede çoğunlukta olan grup, hemen sınırdaş ülkede azınlık durumuna düşmüştür. Avrupalı ülkeler de bu ülkeleri rahat sömürebilmek için bazen çoğunlukta olan grupları, diğer azınlıklara karşı bazen de azınlıkları çoğunluğa karşı desteklemiştir. Bu durum ise bu ülkelerde kaos ve krizin hiç bitmediği süreçleri başlatmıştır. Ayrıca, kendi ülkesinde hakimiyetini sağlayan etnik grup, bu defa da sınırdaş ülkede bulunan baskı gören kendi etnik grubundaki insanlara yardım etmek veya onlarla birleşmek adına komşu ülkelerin iç işlerine müdahale etmeye ve o ülkelerdeki çatışma ve krizlerin tarafı olmaya başlamıştır.
Sömürgecilik öncesinde dünyanın diğer kesimlerinden oldukça izole bir hayat yaşayan Afrika’da ulusal bilinç, devlet geleneği, ortak kültür ve tarih etrafında birleşme, demokrasi gibi düşünce ve
Hakkı Öznur tarafından 1994 yılında kaleme alınan Derin Sol kitabının ikinci cildi olan bu eserde; sol terör gruplarının iç çatışmaları, 1980 öncesinde iç içe geçmişken 1978 yılı itibariyle ayrışmaya başlayan PKK’nın oluşumu ve 1977 ile 1982 yıllarına kadar devam eden PKK ile diğer sol terör gruplarının çatışmaları incelenmektedir.
1978 yılında Diyarbakır’da kurulduğu kabul edilen PKK terör örgütünün kuruluşu aslında daha eski tarihlere kadar gitmektedir. 1978 yılında Diyarbakır’da yaptıkları toplantıyla daha etkin hareket etmek isteyen PKK, o dönemde Apocular olarak bölgede faaliyetlerde bulunmuştur. Kendisine alan açmak için kendisine rakip bütün oluşumlarla çatışan PKK, bir yandan da kendisine alan hâkimiyeti konusunda rakip aşiretlerle mücadele içindedir.
PKK’nın yine bu dönemde Doğu Perinçek’in başını çektiği Aydınlık Grubu olarak bilinen grubun mensuplarıyla yoğun bir çatışma içine girdiği görülmektedir. 1980 sonrasında Suriye’ye geçen PKK lider kadrosu ve militanları, hem bu bölgede hem de genellikle Beka Vadisi olarak bildiğimiz bölgede Filistinli direniş gruplarının kamplarında faaliyetlerde bulunmuş sonrasında Filistinli grupların bölgeden çekilmesiyle onların kamplarına tamamen hakim olarak buraları kullanmaya başlamıştır.
Kitapta PKK’nın devlete, gölge inşalarına karşı işlediği suçlardan ziyade kendi içinde yaşadığı kanlı hesaplaşmalar ve örgüt içinde teröristlerin Abdullah Öcalan’ın emriyle öldürülmesi işlenmektedir. Örgüt içinde Kör Cemal olarak bilinen Halil Kaya, Abdullah Öcalan’ın emriyle PKK’nın örgüt içinde infazlarını gerçekleştirirken bir süre sonra ise kendisi de bu infazlardan birinde öldürülmüştür.
Kitapta PKK içinde infaz edilen çok sayıda teröristin ismi geçmektedir. Bu infazlarda suçlama devletle işbirliği, ajanlık ve örgüt otoritesini
