Akıl , insani ruhtur ve hayvani ruhun binicisidir.Hayvani ruhsa , şehvani nefistir ve bedenin binicisidir. Akıl ve kalp, melekut ve sema, gök alemine mensuptur, nurlu ve yüksektir.Beden ve nefis yer alemine mensuptur , karanlık ve alçaktır.Akıl yaratıcısının kulu , güzel ahlakın sultanıdır.Akıl kalpte nurlu bir gözdür. Akıl Allah'tan gelmiştir.Bütün işlerin düzeni ona bağlıdır... Akıl , hak ile bâtılı , doğru ile yanlışı ayıran , gönlü parlatan bir nurdur.
Hazret-i Peygamber akıllı manasına keyyis kelimesini kullanmış ve aklı, nefsini zapt-ı rapt altına alıp ölümünden sonraki ebedi hayat için hazırlanan kimsedir buyurmuştur.
Akıl bir saate benzetilebilir. Akrebin ilerlediğini göremezsin ama ilerler.Ancak belli bir zaman sonunda ne kadar yol aldığı fark edilebilir.( d'Alembert, a.g.e.)