Demek osmanlı devletinin yıkılmasının esas nedeni toprak kaybetmesi değil, elinde bulunan toprakları iyi yetişmiş insan gücü ile sahiplenememesidir. Bir ülkenin ticaretine hakim olan unsurlar, topraklarına da hakim sayılırlar.
Tarih durmuyor, yürüyor. Avrupa siyasetini ve ekonomisini anlamayan Osmanlı Hariciye memurları, işin sihrini trampet sesinde zannedip Mehterhane yerine Musika-yı Hümayun'u kurduruyorlar.