2. Uzaktan Bakınca: Medeniyet İlerliyor mu?
Uzaydan bakan bir gözlemci için evet, teknolojik ve yapısal bir ilerleme görünüyor:
• Tarım toplumundan bilgi toplumuna geçtik,
Hastalıklarla mücadelede daha güçlüyüz,
İnsan ömrü uzadı,
Sanat, bilim, kültür gelişti...
Ama bu "ilerleme", insanlık bilincinin evrimiyle ne kadar örtüşüyor?
Çünkü hâlâ:
Aynı şiddeti yaşıyoruz (daha sofistike yollarla),
Aynı ötekileştirme mekanizmaları işliyor,
Aynı türden güç ilişkileri sürüyor.
Yani dışarıdan ileri, içeriden döngüsel.
Bu da bizi Nietzsche'nin “ebedi dönüş” fikrine götürür: İnsanlık, ilerliyor gibi görünüp aslında aynı şeyleri farklı maskelerle tekrar eder.