Ruža
@Ruza
Psikolog, okur, fotoğraf çeker, dans eder
119 okur puanı
Mayıs 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Alışılmışın dışında bir kitap1000k
Bu kitabı, psikiyatriye ve psikolojiye biraz daha farklı bir çerçeveden bakabilmek için elime aldım.
İtiraf etmeliyim, dili herkesin kolayca okuyup anlayabileceği türden değil — oldukça akademik, yoğun ve katmanlı.
Ama tam da bu yüzden bana çok şey kattı.
DSM-5 tanı ölçütlerini temel alıyor ama her tanıyı alışılmışın dışında, evrimsel bir perspektiften yorumluyor.
Yani sadece “bu hastalık nasıl oluşur?” sorusuna değil, “neden böyle bir mekanizma evrimleşti?” sorusuna da cevap arıyor.
Bu bakış açısı beni çok etkiledi, çünkü ruhsal bozuklukları ilk kez bu kadar bütünsel bir şekilde ele alan bir kitap okudum.
Kitapta en ilgimi çeken şeylerden biri, depresyonun “zarardan korunma” stratejisi olarak açıklanmasıydı.
Yeme bozuklukları, grup içi rekabet ve kaynak paylaşımıyla ilişkilendiriliyor.
Kişilik bozuklukları ise genetik miras ve erken dönem çevresel etkilerin birlikte şekillendirdiği karmaşık yapılar olarak ele alınıyor.
Yani hiçbir şey tek başına genetik ya da çevresel değil; her şey etkileşim içinde.
Bu yaklaşım bana şunu düşündürdü:
Bazen “bozukluk” dediğimiz şeyler, aslında geçmişte bir tür hayatta kalma stratejisinin kalıntısı olabilir.
Modern dünyada bu stratejiler işlevsiz hale gelince biz onlara “hastalık” diyoruz.
Evet, kitap zaman zaman zorlayıcı bir akademik okuma gerektiriyor ama sonunda insanın zihninde yepyeni pencereler açıyor.
Psikoloji ya da psikiyatri alanında olan herkesin, hatta sadece insan davranışını anlamaya meraklı herkesin okuması gerektiğini düşünüyorum.
“İnsanı anlamak için sadece beynine değil, geçmişine de bakmak gerekir.”
Bu kitap bana tam olarak bunu hatırlattı.
Evrimsel Psikoloji ve Evrimsel Perspektiften Temel Psikiyatrik HastalıklarMehmet Kerem Doksat · Nobel Akademik Yayıncılık · 20246 okunma
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
“Ebeveyninden yetersiz ilgi görmüş, istismara uğramış olan bir çocuk, sosyal ilişkilerinde güvensiz olur. Bu nedenle ilişkilere uzun vadeliden ziyade kısa vadeli olarak bakar. Uzun vadeli ilişkilere karşı güvensiz olduğu için sosyal ilişkilerinde uzun vadeli yatırım yapamadığı için her şeyi sosyal ilişkisi dengesiz seyreder.”
“Antisosyal kişilik bozukluğunun kalıtımsal yükünün olduğu ve aile öyküsündeki suç davranışıyla ilişkili olduğu bilinmektedir. B kümesi kişilik bozuklukları da büyük oranda kalıtsal olup, MAO kodlayıcı gendeki polimorfizmlerle ilişkili olarak bulunmuştur.
C kümesi kişilik bozuklukları ise kalıtımsal açıdan birinci eksendeki anksiyete bozukluklarına benzemektedir. Serotonin taşıyıcısını kodlayan genin polimorfizmleri çalışmalarda tutarlılık göstermeyecek şekilde nörotisizmle ve zarardan kaçınmayla ilişkili bulunmuş olup, bu özellikler ise anksiyeteyle ilişkili kişilik özellikleriyle ilişkilidir.”
“Evrimsel açıdan bakarsak yemekten kaçınmak ve kilo vermeye çalışmak, kaynakların paylaşılmasına yönelik bir çelişkiye işaret ediyor olabilir. Özde, bu davranışların hepsi çekirdek aileye yöneliktir. Çalışmalara göre AN’li ergen kızların anneleri, genellikle aşırı koruyucu ve baskın tiplerdir. Diğer taraftan AN’li bireyler ise sıklıkla aşırı uyumlu ve ailenin iyi oluşu için kaygılanan tiplerdir. Bununla uyumlu olacak şekilde anoreksik kızlar, sıklıkla aile problemleriyle uğraşıp çözüm bulmayı reddederler. Ek olarak; AN’li bireyler, genel olarak düşük benlik algısına sahip ve içe dönüktürler. Bu bireyler, zarardan kaçan ve yenilik arayışı azalmış olan kişilerdir. Anksiyete ve depresyonun eşlik edebiliyor olması, bu bireylerin aynı zamanda boyun eğmeye meyilli olduklarını ortaya koymaktadır. Bu noktada genlerin kalıtımsal olarak aktarılabileceği bilgisi devreye girer.”