"İnsanı cemiyet yaratir. Hangi cemiyet? Insan cemiyetle tam bir uyum hâlinde oldugu zaman tarihi yoktur; dogar, yasar, ölür. Tarihi yaratan, fertle kalabalk arasindaki anlaşmazlık... Fert cemiyetle kaynastigi zaman tarihi yoktur...
Her büyük adam, kucağında yasadigi cemiyetin üvey evladidir. Zira o, yarınki veya dünkü veya ötelerdeki bir cemiyetin çocuğu, kendi cemiyetinin degil... Kaderimizi çizen cemiyet; fakat ona ırzımızı teslim ettigimiz anda erimişizdir, denizdeki herhangi bir dalgayiz.
Şahsiyet, görünen cemiyet içinde görünmeyen cemiyeti seçip, tahtını onun bağrında kurmakla fethedilir. Her şahsiyet bir kopuş, bir olmayana, bir olacağa bağlanistir...
Roman, Batılılaşmanın etkisiyle ahlaki değerlerini yitiren ve yalnızlaşan insanların hikayesini anlatır. Maddi değerlere önem veren, haz ve zevk peşinde koşan insanların dünyasında, manevi değerler ve aşkın anlamı kaybolmuştur. Romanın baş karakteri Samim, bu yozlaşmış dünyada yalnızlığını ve anlam arayışını sürdürmektedir.
Yalnızız, Peyami Safa'nın önemli romanlarından biridir. Yazar, romanında yalnızlık, ahlaki çöküntü ve Doğu Batı sentezi gibi önemli temaları ustalıkla işlemiştir. Roman, günümüz insanının sorunlarına da ışık tutmaktadır.
İnsan ya geleneklere karşı koyup açik ve cesur yaşamalı, yahut da, inandigi bazı kiymetler varsa, onlar için fedakârlık yapmali. En çirkin şey ikisine birden sahip çıkan mürailiktir.