Murad Arık
@Sivuk
MAÜ
Dinya bi xwe kelîk kêne, Kelîk giriyê
Û yek bir hatine...
Mimarlık(okuyor) /Laborant ve veteriner sağlık(mezun) /odyoloji(terk)
Tora Hevêrka
Mardin/Midyat, 3 Nisan 1999
2653 okur puanıTemmuz 2019 tarihinde katıldı
ELÎKÊ BATÊ
Birinci Dünya savaşındaki Osmanlı yenilgisinden sonraki kargaşalı günlerde, Midyat'ı ele geçirerek bağımsız bir hükümet kurmayı denedi. Bu zamana kadar Havêrkan'ın büyük çoğunluğunu yönetiyordu, Türkler ve komşu aşiretleri de hükümranlığı altına almaya başlamıştı. Türkler ve diğer Kürt aşiretleri tarafından yok edilen Hıristiyanlar da Elik'i koruyucuları olarak görüyorlardı, bu öfkeli Hıristiyan savaşçılarında onun gücünün artırmasından katkıları oldu."
(Yage)
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Havêrkanlılar gerek Osmanlılar döneminde, gerekse de "Cumhuriyet" döneminde resmi makamlarca hep asi ve tehlikeli olarak nitelendirilmiştir.
İlginçtir. II. Haco Çiyayê Mava'da kafası kesildiğinde, yanında Qasimé Taqi isimli Êzidi onunla ölüme gitmiştir. Midihe'de Ali Baté öldürüldüğünde yine onunla giden Midyatlı Süryani Binoyê Qeleçi isimli bir Ezidi'dir. Elik'in silah arkadaşı Hıristiyan Şemun Hanna'yı Tur Abidin'de tanımayan yoktur. Kahramanlıkları pek çok hikâye ve halk şarkılarına (stran) konu olmuştur.
Süryani soykırımı döneminde Elîkê Batê
Devletin pan-Islâmci propagandalarına kanan birçok Kürt aşiret reisi, Midyat'ın Estel kesiminde toplanarak Süryanilere karşı bir saldırı başlatma hazırlıkları yapıyorlardı. Toplantıda söz alan Ali "Ahd olsun ki, Hıristiyanlara karşı yapılacak en ufak bir saldırıyı kim yaparsa yapsın, beni karşısında bulacaktır. Bu böyle biline..." diyerek toplantıyı dağıtır ve çok daha vahim olaylara neden olabilecek bu tehlikeli girişimi bertaraf eder.
Havêrkan liderinin bu övgüye değer insani tutumu, Hıristiyanlarca karşılıksız bırakılmamıştır. Yöredeki Kürt özgürlük hareketine büyük destek vermişlerdir. Ali Batê'nin kısa sürede yörede büyük bir otorite haline gelmesinde bölgedeki Hıristiyanların büyük katkısı olmuştur. Zor anlarında yanında olmuşlardır. En sadık adamları, can yoldaşları onlardandı. Bunların en namlılarından biri olan Şemun Hanna, Ali'nin silah arkadaşı ve sağ koludur. Beraber katıldıkları çatışmalarda gösterdikleri kahramanlıkları Havêrkan'da dile destandır. Maceralarını anlatan onlarca öykü ve stran hâlâ Havêrkan'da dilden dile dolaşır.
Süryani soykırımı döneminde Elîkê Batê
"Diyarbakır'dan Midyat'a gönderilen Tabur'un görevi, bölgedeki Suryanileri imha etmekti Talimat üzerine, Midyat'a on binlerce asker yerleşti. Komutanlar Kürt feodal ağalarla toplantılar yaptılar. Amaç Suryanilere karşı ağaların desteğini almaktı. Ancak; bazı Kürt ileri gelenleri, bu tür bir imha planına karşı çıktılar. 'Gavurları İmha Planını teşhir ettiler."
"O dönemde bölgede iki feodal aşiret partisi vardı. Bunlardan Dekşüri Partisi rejim yanlısıydı.(**) Diğeri Havirkî (Havêrki devlet karşıtıydı) idi. Her iki parti de çok sayıda Süryani üye bulunuyordu. Bununla birlikte Kürt aşiret liderlerinden bazıları katliam karşısında pasif konumda kaldılar ve sustular. Kimi Kürt ileri gelenleri, güçlü sezgileriyle başlarına gelebilecek felaketleri tahmin ettiklerinden, Süryanilerin askerlerce öldürülmesine karşı çıktılar. Kürt-Süryanı düşmanlığına inatla direndiler. Birçok Süryani' yi ölümden kurtardılar. Bölgedeki Kürtlerin dörtte üçü, Süryani katliamına katılmadı." (yage)
Hiç kuşku yok ki, Süryani katliamına karşı çıkanların çoğunluğu Havêrkanlılar ve onların lideri: "...ünlü Kürt Alikê Batê idi. Olay sırasında hapisteydi. Serbest bırakıldıktan sonra aşiretinin denetimin deki partiyi yeniden düzene soktu. O zamana kadar düşman gözüyle bakılan Süryaniler ile yakın ilişkiler kurup, dostluk ve güvenlerini kazandı. Süryanilere karşı yapılan her türlü haksızlık ve kötülüğü amasız biçimde cezalandıracağını ilan etti." "Kendi aşiret partisi olan Havirkî de Süryanilere önemli görevler verdi. Bu Süryanileri cesaretlendirdi."