Murad Arık
@Sivuk
MAÜ
Dinya bi xwe kelîk kêne, Kelîk giriyê
Û yek bir hatine...
Mimarlık(okuyor) /Laborant ve veteriner sağlık(mezun) /odyoloji(terk)
Tora Hevêrka
Mardin/Midyat, 3 Nisan 1999
2653 okur puanıTemmuz 2019 tarihinde katıldı
"Hesen'in oğlu Haco (II. Haco) yönetim alanını daha da genişletti, fakat henüz bütün Havêrkan'a egemen değildi. Haco'nun stratejisi hiçbir zaman Botan emirliğinin egemenliği altında yaşamayan, komşu Deksuri Aşiretine savaş açmayıda içeriyodu. Bu planın ardından önemli sayıda Haverkan toplanmasını sağladı, diğer yandan da Dekşuri Aşireti ile müttefik olan Osmanlı hükümeti ile aralarında çatışma çıktı. Bu olaydan sonra Havêrkanlar asi bir aşiret olarak tanındılar, bu böyle sürüp gitti."
Reklam
"Haverkan, yirmi dört aşiretten oluşan büyük bir konfederasyondu. Bu aşiretlerin bazıları Müslüman, bazıları Êzidî olup, ayrıca aralarında konfederasyonla kalıcı ilişkileri olan Hıristiyan olanları da vardı."(**)
(Bruinessen, Yage)
Tur Abidin'in bir diğer önemli yerleşim birimi, aynı zamanda Haverkan Sultanları Mala Osman'ın Paytahtı kabul edilen Mizizex'in bağlı bulunduğu Midyat'tır. Başta Süryani kaynakları olmak üzere birçok kaynakta bölgenin merkezi kabul edilmektedir. Midyat'in bilinen yazılı tarihi, M.Ö. 13. yüzyıla kadar gider. M.Ö. 879 yılına ait yazılı bir belgeden, yörenin Asurlar tarafından ele geçirildiği anla- şılmaktadır. Asur tabletlerinde kentin adı "Mağara Kenti" anlamına gelen, Matiate olarak anılmıştır. Asur kralı II. Aşurnasipal söz konusu belgede "Matiate'yi (Midyat) ve çevresini buyruğum altına soktum. Bol miktarda ganimet elde ettim ve onları vergi ve haraca bağladım" der. İşte Midyat, Asur kralınınki gibi birçok kişinin iştihanı kabartan zenginlikleri nedeniyle, tarih boyunca buna benzer istilalara uğramıştır. Asurlardan sonra sırasıyla Urartular, Persler, Makedonyalılar, Romalılar ve Bizanslıların eline geçmiştir. İslâm orduları Hz. Ömer döneminde bölgeye hâkim oldular. Daha sonra da Türkler gelirler.
Kürtler arasında, Haverkanlar asıl yerleşim alanı kabul edilen Midyat, Gercüş, Nusaybin ve İdil'i kapsayan Küçük Tor denilen bölgeye yaygın olarak Havêrkan ( hala Havêrka) ya da Tur Abidin Platosundan dolayı Torê ya da Tor, yöre halkına da Torî denilmiştir. Bölgeyle ilgili çizilen ve bazı örneklerini verdiğimiz haritalara bakıldığında, Havêrkanlıların yaşadığı bölgenin Tur Abidin Platosu olduğu görülecektir.
Bizans-Roma kaynaklarında Izala adı verilen Tur Abidin, "Köleler Dağı' anlamına gelir. Süryani kaynaklarında 'Tanrı Hizmetkarları' ya da 'Inananlar Dağı' denilmiştir. Aramice de 'İbadet Edenler Dağı' anlamına gelir. Araplar; Tor El Cebel yani Yüksek Dağ' demişlerdir.
Havêrkanlılar arasında milliyetçi ve özgürlükçü eğilimler ağır basarken, ezeli rakibi Dekşurîler arasında ise devlet yandaşlığı ağır basmaktadır.
Reklam