Lipps (1898) aydınlanmayı birinci adım, şaşırtıcı kelimenin şu ya da bu anlama gelmesi; ikinci adım, anlamsız kelimenin bizi önce şaşırtıp sonra doğru anlamını ortaya çıkarması şeklinde bölmektedir. Komedi etkisi yaratan bu ikinci adımdır.
"Şaşkınlık ve aydınlanma" faktörü de espri ile komedi probleminin derinine inmemizi gerektirir. Kant'a göre komedi bizi bir anlığına bile olsa kandırmak gibi olağanüstü bir yeteneğe sahiptir.
Heymans (1896) esprinin gücünü şaşkınlıktan sonra yaşanan aydınlanmadan aldığını söyler.