Aydınla halk, bir batı serinde yapma olarak üretilmiş aydınla, her şeye rağmen tarihi köklerinden kopmamış halk karşı karşıya gelmiş bulunuyor. Bir kere daha ölümüne Batıyla İslam karşı karşıya gelmiş bulunuyor. Marufla Münker karşı karşıya gelmiş bulunuyor. Bir fikir halinde, kafa ve yürek alanlarında Mehdiyle Deccal karşı karşıya gelmiş bulunuyor.
İslam, Doğunun başı ve önderi olarak Batıyı da yola getirecek tek hakikatin sahibidir. Nasıl geçmişte Batı Medeniyetinin kendini bulmasında İslam Medeniyeti kaynaklarından faydalanması başlıca rolü oynamışsa, Doğunun da, bugün ve gelecekte, kendini bulması ve ortaya koymasında, birinci müracaat kaynağı İslam olacaktır. Ama belki bu sefer medeniyet stokundan çok İslam ruh, zeka ve ahlakına, cihat şuuruna, kısacası İslam ümanizmasına başvurmak gerekecektir.