Sümeyye Zeylek
@Suzeylek
Mustafa Kemal Atatürk
İstanbul
15 Mart 2006
11 okur puanı
Temmuz 2025 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
“Ululuğun denizinde göremez kimse kara…”
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
“Millet" tabiri böyle belirsiz ve genel kaldıkça, böyle belirsiz ve genel kalması lüzumlu ve faydalı sayıldıkça, siyasî sahada Türk-lük elbette söz konusu olamazdı. Hakikaten Tanzimat devresinde
"'Türk", "Türklük", "Türk milleti", "Türk milliyeti" gibi ifadelere tesadüf olunmaz ve bugün bu tabirlerle ifade olunan kavramın da o zamanlar açıkça malum olduğunu ispat eden delil ve emareler bulunup gösterilemez. Ancak milli his ve fikrin büsbütün kayıp olmadığına dair lisan, edebiyat, filoloji ve tarih sahasında bazı emareler mevcuttur.
Yeni Osmanlıların siyasî edebiyatında "vatan", "millet", "hukuk" ve "hürriyet" kelimeleri pek çok geçer. Tanzimat'ın resmi vesikalarındaysa manaları itibariyle Batı'dan gelme bu kelimelerin çokça kullanımından çekinilir.
"Tanzimat"ın fikriyatıyla "Genç Türkiye"ninkinden biraz daha
fazla iştigal olunmuştur. Yabancı devletlerinin baskısından doğan zaruretlere karşı Osmanlı Devleti yöneticileri tarafindan alınmış pratik ve ampirik siyasî, idarî ve iktisadî tedbirlerin toplamıdır ki Osmanlı tarihinde Tanzimat namını alır. "Tanzimat"ın ayırıcı vasfi "taklit"tir; "Tanzimat"la Avrupa taklit olunmak istenmiştir:
"Kaptanıderya Halil Paşa 1830 tarihinde şu sözleri söyle-mişti:
'Rusya'dan dönüyorum. Dönüşümde her zamandan ziyade kani oldum ki eğer Avrupa'yı taklide hızla girişmezsek,
bizim için Asya'ya dönmek mecburiyetinden başka çare
yoktur.'6
Engelhardt zannediyor ki Hayreddin Paşa'nın ileri sürdüğü görüşler o sırada Müslümanlar arasında şekillenmekte olan maksat ve teşkilatı gizli bir siyasî cemiyetin, "Genç Türkiye"nin fikirlerinin tercümanıdır. Ben Engelhardt'ın yanıldığına kaniim. Abdülaziz devri Genç Osmanlılarının programı Hayreddin Paşa risalesinde görülen açıklığa sahip değildi ve bu belirsizlik Genç Osmanlılık hareketinin Osmanlı saltanatında son tecellisi olan "Ittihat ve Terakki" devrinde de devam edip gitti. Yeni Osmanlıların içinde Sultan Süleyman'ın 16. asırdan kalma kanunnamesini genişletip ıslah ederek 19. asrın son yarısında tatbik etmek isteyenler bulunsa bile ekseriyet daha radikal yollardan yürümek taraftarıydı.