Bu çalışma, tarihteki en büyük müslüman-Türk devletlerinden biri olan, İslâm dünyasının batısını Moğol istilâsından koruyan ve Suriye bölgesindeki Haçlı devletlerini ortadan kaldıran Memlükler'i ele almaktadır. Hânedan usulünün yerleşemeyişi ve Moğollar'ı dize getiren memlük sistemine göre kurulmuş güçlü süvari birlikleri gibi ayırt edici özelliklerine de temas edilmektedir. Memlük Devleti'nin kurduğu teşkilât ve müesseselerin, özellikle ilmiye sahasındakilerin Osmanlılar'ı doğrudan etkilemesi, Osmanlılar'ın bu devleti uzunca bir süre bir anlamda "üst otorite" olarak görmesi gibi hususlar da bu çalışmanın konuları arasındadır. Memlük Devleti, bahsedilen özelliklerine rağmen ülkemizde hak ettiği ilgiyi görmemiştir. Memlük Devleti'nin ülkemizdeki tanınırlığını arttırmak ve bu alanda çalışma yapan ve yapacak
araştırmacıları teşvik etmek bu çalışmanın temel hedefleri arasındadır.
özellikleriyle öne çıkan umumî-hususî tarih, müessese tarihi, ansiklo- pedi, vefeyât-tabakât-teracim, hıtat, coğrafya-topoğrafya ve büldân eserleridir. Daha önce de ifade edildiği gibi Memlük Devleti, çeşitli sebeplerle memleketlerinden ayrılmak zorunda kalan birçok âlim için sığınak vazifesi görmüştü. Sadece tarih değil, diğer pek çok alanda temayüz etmiş ilim adamları da Mısır ve Şam bölgelerinde yerleşerek çok önemli eserler vücuda getirmişti. Dolayısıyla Memlükler dönemi dinî ve beşerî ilimlerde yetişmiş âlimler ve bunların vücuda getirdiği eserler bakımından oldukça zengin bir devredir. Bahsi geçen dönem- de sadece dinî ilimlerde yetişmiş olan ulemayı hatırlatmak bu hususta bir fikir verebilir.
Yazar:
Memlük Devleti (648-923/1250-1517) Mısır, Şam ve Hicaz gibi önemli bölgelerin hâkimiyetini elinde tutan ve İslâm tarihi boyunca kurulan en büyük müslüman Türk devletlerinden biridir. Memlükler tarihteki bu önemli konumlarını ve şöhretlerini, Moğol istilâsını durdurarak İslâm dünyasının batısını büyük bir tehlikeden kurtarmaları, Abbâsî hilâfetini Mısır'a getirmeleri ve Suriye ile civarındaki Haçlı prensliklerini ortadan kaldırarak bölgedeki müslüman hâkimiyetini kesinleştirmeleri gibi siyasî, dinî başarılarıyla sağlamışlardır. Ayrıca bunlara, Osmanlı Devleti'nin de birçok bakımdan faydalandığı güçlü bir askerî teşkilât kurmaları da eklenmelidir.
Memlük Devleti ağırlıklı olarak Selçuklu-Eyyûbî çizgisinden miras aldığı siyasî ve askerî teşkilâta bazı müdahalelerle kendi damgasını vurmuştur. Nitekim vezirlik hususunda farklı bir uygulamaya gitmiş, saltanat nâibliği gibi bazı askerî görevleri öne çıkararak vezirlik müessesinin yetki ve sorumluluk sahası oldukça sınırlandırılmıştır. Bu çalışmada, bahsedilen farklı vezirlik uygulaması çeşitli yönleriyle derinlemesine ele alınmaktadır
