The Light
@The_Lighttt
Just light.
“Gecikən”ə gecikən olmaq istəmədim :D.
Bəlkə, hiss etmiş olarsınız, sanki harasa tələsirik.Ya özümüz , ya ətrafımız, ya mühit bizi harasa tələsdirir.Buna görə də həyatımız düşüncələrdən də daha sürətli keçir.Kitabın adından da göründüyü kimi bu obrazımızı da harasa tələsdiriblər, o da tələsib.Və o bu təyziqdən qurtulmaq üçün bu dəfə tələsməyərək sadəcə “gecikən” olmağı seçib.
Yazıçının kinayə dolu qələmini oxuyarkən bəzən gülsək də, sonra üzərimizin mürəkkəb olduğunu görəndə anlayırıq ki, burda hədəf biz olmuşuq.
İlk gördüyüm andan etibarən niyə qocalar evinin “Qış Günəşi” adlandırlıdığı mənə çox maraqlı gəldi.Ümümiyyətlə, qış günəşi deyəndə yandıran amma isitməyən, aldadıcı günəş kimi gəlir.Bəlkə də, burada elə çoxu zahirdən günəş kimi görünürdü amma qış günəşi idi.Yəni, insanlar özlərini sanki yaşayırmış kimi aparırlar, amma hər gün asta-asta ölürdülər.Yaxud özlərini xəstə olmadıqları təqdirdə xəstəmiş kimi aparırıdılar, bununla da sanki həyatı aldadırdılar.Həyat onlara toxunmasın, onları yandırmasın.Ya həyat onları çoxdan yandırıbsa, necə?
Əsərdə ailə münasibətlərinin əhəmiyyəti də dolayı yola ön plana çəkilmişdi,həyat yoldaşının belə yanında torpağa verilməyini istəmirdi, amma Rozanın məzarının yaxınlığında torpağa veriləcəkdi.Ona da gecikmişdi.Öz qızını anlamağa da gecikdiyi kimi.
Həyata gecikməsi az deyilmiş kimi yoldaşı da onu daha çox gecikdirirdi.Yoldaşı qocalığı qəbul etmək istəməyərək, onun üstünə atması kimi.Yaxud övladlarına qarşı münasibətində də aydın görülürdü.Yoldaşının qucağında iti görəndə onu yerə burax desə belə, orada deyilən “siz kimsiniz?” təkcə demensiya ilə bağlı deyildi.Sanki 74 illik ömrünün ən yaxşı anlarını zəhər edən qadına bir sillə idi.
Ölümünün də Bohumil kimi olması isə ayrı bir ironiya idi.Çox yerlərə toxunmaq istəyərdim, çünki
Reklam
Kitabın haqqında eşdiəndə, adını görəndə düşünmüşdüm ki, Miss Brodi ideal müəllim obrazdır,yəqin ki. Dead Poets Society John Keating kimi müəllim deyə düşünmüşdüm.Kitabın ilk səhifələrində hələ də o fikirdə idim, lakin sonra Miss Brodinin xarakteri açılır.Mənə görə Brodi elə əvvəldən belə idi, qızların yaşı artdıqca onlar dərk etdilər.Qaymağın qaymağı kimi xitab şəkli xoşuma gəlmişdi, amma kimə görə qaymaq?
Həmişə mənə elə gəlir ki, bir obrazın evi, otağı bizə çox şey deyə bilər. Əsərdə verilən hissə “rəflərin içi o qədər qaranlıq idi ki, gözünü qıymadan kitabın başlıqlarını oxumaq olmurdu”necə ki, qızlar gözünü qıymadan rəfindəki kitabların başlıqlarını oxuya bilmirdi, eyni ilə qızlar böyümədən Brodini oxuya bilmədilər.
Sədaqət olan yerdə xəyanət qaçılmazdır.Bəs ,görəsən, bu "xəyanət" onların xeyrinə idisə necə?
Miss Brodi, həqiqətən mi, ömrünün baharını yaşamışdı?Yoxsa sadəcə təsəllidən ibarət idi?
Şəhanə nənənin dediyi kimi “səhradakı iki damcı suyum”,bir vaxt gələcək damcılar olmayacaq,su olacaq.Ya da müharibə reallığı ilə desək,”Bir gün ancaq qan olacaq”.
Əslində,kitabın əvvəlindəki bu cümlələr bizdə müəyyən bir zəmin yaratmaq istəyir.”Səhradakı iki damcı suyum”nə deməkdir?Səhrada susundan yanan insana iki damcı su bir dünya kimi gəlir.Müəllif də sanki bizə o iki damcı suyun dünyasını açıqlayır. Sənin susuzluğun yatsın deyə,o iki damcı su özünü fəda etməlidir,hə?Bəs heç düşündünmü ki,o iki damcı su bir-birindən ayrılmaq istəyirmi?Hansısa səbəbləri olmalıdı ki,fəda olunmasın?O iki damcı su hardan bilə bilər ki,susuzluğunu az da olsa,yatızdırdığı insan,bəlkə,başqalarını suya möhtac qoyacaq?
Əsəri oxumamışdan öncə əsər niyə görə portağal bağı adlansın ki,deyə düşünürdüm.Əsəri bitirəndən sonra isə mənə aydın oldu.
Əsərdə sanki portağal bağı təhlükəsiz yer kimi idi.Sanki bura bomba atılmayacaqdı..
Zahid valideynlərini də orda dəfn etdi,Tamara ilə “kimi qurban verəcəyik”məsələsi açılanda onun sualına cavab tapa bilməyəndə də belibükük portağal bağına getdi.Sülayed uşaqları birinci dəfə aparanda da Zahid bağa gedib,gözdən itmişdi.
Uşaqların vadidən çıxıb,kəndi seyr edəndə uzaqdan yaşıl nöqtə kimi görünən portağal bağına baxanda ürəyləri şiddətlə döyünürdü.”İki su damcısı” bir-birləri ilə “özünü partlatma”oyununu oynayanda da orda idilər.
Ana dərdini ayla danışanda da orda otururdu.Necə ki,dərdli şəkildə zümzümə edəndə:
“Bir gün nura dönəcəyik,
Açıq gözlərə köçəcəyik.
Amma bu gecə ,balam yum gözlərini…”
Tamara Sülayed üçün Zahidə iki səbət portağal yığmamağa kömək etməməsi də sanki gələcəkdəki hadisələrə nişan idi.İstəmirəm,güvənmirəm,balamın gözünün yumulmağını istəmirəm.
Haqqında yazmaq istədiyim biri var.Günəşə daha yaxın olan birindən-Həlimdən yazmaq
Əsərdəki nadan övlad Mitrofandır. Müəllif onun timsalında yarıtmaz ailə tərbiyəsi məsələsini ön plana çəkir. Və digər ictimai-siyasi bəlaların da bundan doğduğunu əks etdirir.
Əsərdəki obrazların adları da diqqəti çəkir. Onların ad və soyadları rəmzi məna kəsb edir: Sofya- müdriklik, Starodum-köhnə fikirli, Pravdin-həqiqət mənasını verən pravda sözündən götürülmüşdür.
