Tyler Durden
@Tylerf1
127 okur puanı
Ekim 2019 tarihinde katıldı
İttihat Terakki Cemiyeti, iktidarı o kadar sağlam bir şekilde eline geçirmişti ki, bir daha bu duruma normal hukuki yollardan erişmek imkanı kalmamıştır. İTC, siyasi tarihimizde ilk kez meclis çoğunluğu (parti grubu) baskısı örneğini vermiştir.5 Bu, "tek parti rejiminin kurulması" demekti. İTC çoğunluğu anayasa prensiplerini isteği gibi değiştirmek ve yorumlamak yetkisini kendisinde bulmaktaydı. Çok geçmeden
olayları bahane ederek örfi idare (sıkıyönetim) ilan edebilmiş, bireysel hak ve özgürlükleri kullanılamaz hale sokulmuştur. İTC, muhalefeti ortadan kaldırmak için meclisi dağıtmak ve seçimleri "iktidarın işine gelen sürelere göre tehir (erteleme) " yoluna gidebiliyordu. İTC hükümetleri, meclissiz işbaşında kalabiliyordu. Kanun kuvvetinde kararnameler çıkarabiliyordu. Sultan Reşad ancak bu hareketlerin seyircisi kalmıştır. T.Z. Tunaya'nın şu hükmünü burada tekrar edebiliriz: "Siyasi iktidar, dürüst seçimler sonunda işbaşma geçenlerin anayasa ile bağlı olarak kullanınakla ödevii oldukları yetkiler bütünü mü idi, yoksa bu meclis çoğunluğunu her isteğini yapabilme kuvveti miydi?"
1890'da ticari antlaşmaların yenilenmesi için yapılan müzakereler sırasında, Almanya'nın kapitülasyonların kaldırılmasına razı olması diğer devletleri fena halde kızdırdı, fakat Almanya bunu diğer devletlerin de razı olması şartına bağlamıştı. Böylece Osmanlı Devleti'nin durumu giderek yarı sömürge statüsünden farksız hale gelmişti. Bankalar, denizyolları, madenler, gaz, elektrik, liman tesisleri, posta ve telefon gibi önemli bütün kamu hizmetleri artık imtiyazlı Avrupa şirketlerinin elinde bulunuyordu. telefon gibi önemli bütün kamu hizmetleri artık imtiyazlı Avrupa şirketlerinin elinde bulunuyordu.
Özetle, Osmanlı Batılılaşma-modernleşme hareketlerini şu çerçeve içinde araştırmak gereklidir. İlk dönem: Hirfetler çerçevesinde el sanayiinin hakim olduğu dönem. Onun yanında büyük devletaskeriimalat tesisleri: Tophane, tersane, güherçile fabrikaları, çelikhane, madenler, darphane, Batı teknolojisinin nüfuz ettiği en önemli kuruluşlardır. 1700'den sonraki ıslahat dönemindeyse, doğrudan doğruya Batı metotları ve nihayet pozitif ilimler, bürokrasi eliyle aktarıldı. Fakat askeri savunma ihtiyacı bu aktarmaların ana sebebiydi. 1839 Tanzimat döneminden sonra idari usuller ve kanunlar da alınmaya başladı ve geleneksel değerler sistemiyle ciddi çatışma bu dönemde ortaya çıktı. O zamanlar Yeni-Osmanlılar -Namık Kemal ve Ziya Paşa- Batı'nın teknolojisini alarak modernleşeceğiz, fakat onun değer-sistemini reddederiz, diyorlardı. Ziya Gökalp, bunu sosyolojik bir sisteme bağlamak istedi.
Bir anlayışa göre, kültürleşme, bir kültürü belirleyen temel-değerler sisteminde değişiklik demektir. Gelenekçi toplumlarda ise temel değerler sistemini din belirler.2 Bazı sosyologlar ve tarihçiler, Avrupa kültürünün hümanizm ile Hıristiyan dininin bir sentezi olduğunu ileri sürerler. Bir bölüm tarihçiler ise Avrupa medeniyetinin akılcı ve hümanist karakteriyle insanlığın ortak mirası olduğu, onun için, her laik toplumun temel kültürü olabileceği noktasında birleşirler.
