Allah Kur'ân'da niçin yemin eder? Allah'ın yemin ettiği şeyler incelendiğinde onların iki sınıf olduğu görülür. Allah'ın yemin ettiği şeyler bazen insanlar tarafından inkâr bazen de ihmal edilir. Allah insanların inkâr ettiği bir şey üzerine yemin ediyorsa bu tespit ve ispat manası taşır. Eğer Allah'ın yemin ettiği şeyler insanlar tarafından ihmal ediliyorsa, kadr ü kıymetleri bilinmiyorsa o zaman Allah'ın yemini takdir ve iade-i itibar manası taşır.
Allah burada nefsi levvameye yemin ediyor. Niçin? Çünkü insanlar nefsi levvamenin kıymetini bilmiyorlar. Yani bir adam hatadan,
yanlıştan dönmüş, kusurlarından dolayı kendisini kınamış, imana, insafa gelmiş, ama insanlar hâlâ ona kıymet vermiyorlar ve onu hâlâ mazisiyle yargılamaya devam ediyorlar. Adam bütün günahlarını çöpe atmış, temizlenme, islah olma azminde. İnsanlar ise hâlâ o çöpü karıştırmaya devam ediyor. Oysaki Üstad Necip Fazıl'ın dediği gibi "Ben geçmişimi dürdüm, büktüm çöpe attım. Çöpü karıştırmak köpeklerin işidir."
İnsanlar acımasızdır, müsamahasızdır. Öyle ki bazen bir kimse hulus-i kalple tövbe eder, Allah da affeder bu kimseyi ama insanlar affetmez. Onun için nefs-i levvame sahibi insanların kıymetini bilmeyenlere karşı bir ikazdır Kıyame suresinin bu âyeti. Pişman olmuş, nedamet getirmiş, tövbekâr olmuş bir kimsenin kıymetini bilmeyen insanlar için bir uyarıdır, bir dikkat çekmedir bu âyet.
Çünkü insanlar, bir zaman günaha bulaşmış bir kimseyi ne kadar tövbe ederse etsin, zemzem suyuyla yıkansa bile bağışlamak istemezler. Ona her daim isnat ve suçlamalarda bulunurlar. Bu ise islaha meyletmiş o kimsenin toplum tarafından dışlanması sebebiyle yeniden eski günahlara dönmesinin kapısını açar. Oysaki "Şu adam ne günahlar işledi." diyenler acaba ne günahlar işledi ve ne günahlara meyyaller?
Şeyh Sadi