2- Tarih Araştırma Metotları
Tarihî bir konuyu ele almak için önce o konunun hangi metoda göre işlene-ceğini belirtmek gerekir. Prof. Köymen, bu hususta dört çeşit metottan söz etmiş olup bunları da şu adlar altında tanıtmıştır:
Statik metot,
Jenetik metot,
Komparatif metot,
Demografik metot. 10
Statik metotta tarihi konu ve mesele, sınırları belirli bir mekân ve zaman içinde derinliğine ele alınır ve incelenir. Bu metotta konunun ve meselenin gerisine ve ilerisine hemen hemen hiç gidilmez. Araştırmanın başında çizilmiş olan sınırlarının dışına pek çıkılmaz. Bu metot, genellikle doktora çalışması yapan araştırıcılar tarafından kullanılır.
Jenetik metotta ise araştırıcı, tarihî olayın ve meselenin araştırılmasına o olayın ve meselenin kökünden, yani ilk defa ortaya çıkışından başlar ve ortadan kalmasına kadar devam eder. Bu durum, hem geniş ve uzun bir araştırmayı hem de sağlam ve derin bilgiyi gerektirir. Bu metodu, genellikle kültürler ve müesseseler üzerinde araştırma yapan tarihçiler kullanır.
Komparatif metoda gelince, bu, adı üzerinde karşılaştırma yöntemidir. Bu metotta tarihte rol oynayan kişiler kişilerle, kurumlar kurumlarla, olay-lar olaylarla, savaşlar savaşlarla, topluluklar topluluklarla, meslekler mes-leklerle, fikirler fikirlerle, hayat tarzları hayat tarzlarıyla, idareler idarelerle, inançlar inançlarla, kültürler kültürlerle karşılaştırılır. Bu karşılaştırmadan da gelecek nesiller için faydalı sonuçlar çıkarılır. Özellikle siyaset bilimi, bu sonuçları kullanarak toplumun ve devletin yolunu aydınlatmaya çalışır.
10 Mehmet Altay Köymen, Türk Tarihinde Araştırma Metodu, s. 20.