Bu eser, Tanabay ve onun gibi devrime inanan gençlerin 2. Dünya Savaşı sonrası yeniden yeşeren ümitlerinin kırıldığı, zorlu hayat şartlarının olumsuz etkilerinin verildiği romandır. Gelenekle yeniliğin, özgürlükle esaretin, emekle sömürünün, toplumsallaşmayla bireyselleşmenin çatıştığı değerler üzerine kurulmuştur.
Savaş sonrası yıkımdan arta kalan açlık, sefalet, zulüm herkeste normalleşen duygulardır. Bu yüzden eserde kolhoz, yeniden toparlanabilmek için yerleştirilmeye çalışılmıştır. Ancak daha sonraları amacından saparak sömürü sistemi haline gelir.
Roman, Gülsarı'nın koşulandığı arabanın tekerleğinin dönmesiyle başlar, tekerleğin durmasının azalıp tamamen durmasıyla sona erer. Tekerleğin dönüşü Gülsarı'nın yaşamını gösterir. Tekerlek dönmeye devam ettikçe Gülsarı da yaşamaya devam eder, tekerlek durduğunda ise Gülsarı yaşamını yitirir ve onun ölümüyle sona erer.
Romanda en çok Gülsarı'dan bahsediliyor gözüksede asıl olay, kahraman ve onun gibi devrime inanan Kırgız gençlerinin çile dolu hayatıdır.
Cengiz Aytmatov, kitapta anlattığı kötü olaylara rağmen eserin sonunda iyimserlik göstererek toplumunu ümitsizliğin eşiğine götürmekten kurtarmak ister.
