Öyle ki, günümüzde sosyal adaletten, insan
esareti ve özgürlüğünden bahsederken kullandığımız dil, borç hakkındaki
antik argümanları yansıtmaya devam ediyor.
Bu ülkede hepimiz insanız!" dedi avcı. İnsan olduğumuz
için birbirimize yardım ederiz. Hiç kimsenin bunun için
teşekkür etmesinden hoşlanmam. Bugün ben alırım, yarın
sen alırsın. Buralarda şöyle bir söz vardır, armağanla köle
kazanılır, kırbaçla köpek kazanılır."13
Borcun ifasının imkansızlığıyla birlikte, insanlar sonunda
cezanın kaldırılmasının da mümkün olmadığı kavramı
na, bedelinin ödenemeyeceği fikrine varmıştı ki ("e be di
ceza") ... birdenbire karşımıza, kurban edilmiş insanlığa
geçici bir rahatlama sağlayan, paradoksal ve korkunç bir
teselli çıktı, Hıristiyanlık dehasının okşayışı: insanoğlunun
suçu için kendini feda eden tanrı, insanoğlunun kurtulmasının imkansız olduğu şeyden sadece onun sayesinde kurtulabileceği Tanrı - kendini borçlu için feda eden alacaklı,
sevdiği için (insanlar buna inanabilir mi?), borçlusunu sevdiği için!12