AYŞEGÜL ÇALIŞKAN

Bu yeni etik, zenginlerin ya amlarını açgözlü ve daha fazla para kazanmakla u ra arak geçirmeleri, geni kitlelerin de arzularını ve tutkularını gidermek için daha fazla satın almaları ko uluyla cenneti vadediyor. Bu, tüm yapılması buyurulanları inananların yerine getirdi i tarihteki ilk dindir. Peki bunun kar ılı ında cennete ula aca ımızı nereden biliyoruz? Çünkü televizyonda öyle gördük.
Etimoloji Defteri
Mücellit Nedir ?
Kapitalist tüketimci etik bir ba ka açıdan da devrimcidir. Daha önceki ahlak sistemlerinin ço u, insanları çok zor bir seçimle ba ba a bırakmı tı; insanlara cennet vadedilmi ama bu ancak ho görü ve efkat gösterirlerse, arzularını ve öfkelerini bir kenara bırakırlarsa ve kendi bencil isteklerine engel olabilirlerse mümkündü, bu da ço u insan için çok zordu. Ahlak sistemlerinin tarihi, kimsenin tam olarak uyum sa layamadı ı bir harika idealler dünyasıydı. Hıristiyanların ço u İsa’yı, Budistler Buddha’yı takip edemedi, Konfüçyüsçülerin ço unun ya amı Konfüçyüs’ü çileden çıkarırdı.
Ortaça Avrupa’sında, aristokratlar paralarını a ırı lüks eylere dikkatsizce harcarken köylüler her kuru u sayarak tutumlu ya arlardı. Bugünse durum tam tersine döndü; zenginler kendi yatırımlarına ve varlıklarına dikkat ederekya arken, daha az varlıklılar borca girerek hiç ihtiyaçları olmayan arabalar ve televizyonlar alıyorlar.
Tüketimcilik popüler psikolojiyle de el ele vererek (“Just do it!”113) insanları dü künlük ve hazzın iyi, tutumlulu unsa ki inin kendisini baskılaması oldu unu dü ündürmek için çok u ra tı. Nihayet ba arılı da oldu ve bugün hepimiz çok iyi tüketicileriz. Daha dün varlı ından bile haberdar olmadı ımız ve ihtiyacımız olmayan sayısız ürünü satın alıyoruz. Üreticiler piyasada var olabilmek için kasıtlı olarak kısa vadeli, yeni ve gereksiz ürünlertasarlıyorlar. Alı veri yapmak oldukça popüler bir zaman geçirme biçimi hâline geldi ve tüketim ürünleri aile üyeleri, e ler ve arkada lar arasındaki ili kileri belirleyen temel eye dönü tü. HattaNoel gibi dini bayramlar bile alı veri festivali hâline geldi.
tarihin dinamikleri insanların iyiliğini ve mutluluğunu artırmaya dönük de ildir. Tarihteki en başarılı kültürlerin Homosapiens için en iyisi oldu unu düşünmemiz için hiçbir kanıt ya da veri yoktur. Tıpkı evrim gibi, tarih de bireysel organizmaların mutluluğunu yok sayar, dikkate almaz. Bireyler de genellikle tarihin akışını kendi lehlerine değiştirebilmek için çok bilgisiz ve güçsüzdürler.