Allah eşya ve tabiata hakimiyetin sırlarını ve anahtarlarını, yine eşya ve tabiata gömmüştür. Ve aklıyla bu sırları, bu kanunları ortaya çıkartmasını insandan istemiştir. Bu kanunları ve sırları bulup ortaya çıkartmaktan kaçınmak için hiçbir mazeret yoktur. Aklı,Allah'ın bu büyük nimetini kullanmayış, nefs esaretinin bataklıklarından biri olan tembelliğe düşüşten ileri gelir. Oysa, sürekli olarak ilerleme borcunda olan müslümanın ayrılmaz özellikleri başında çalışkanlık özelliği yer alır.
Her varlık alanıyla ilişkilidir ruh.Ruhumun böyle bir yandan rahmanî ve nuranî, öbür taraftan şeytanî ve zulmanî, beri taraftan nefsanî alâkalar ağıyla çevrili olduğunu biliyorum. Ruhum, bütün bu alâkalar içinde, kendisini dosdoğru, Allah'a götüren Doğru Yol' un dışındakilerden uzak durma disiplinine ermeye gayret etmektedir sürekli.