İslam dünyasında keşiflere katkı sağlayacak gelişmeler iki açıdan incelenebilir. Birincisi, doğrudan seyyahların yaptığı seyahatler ve derledikleri bilgilerden oluşturdukları kitaplardır. Özellikle Asya'nın iç kesimleri ve güney Asya, Uzakdoğu hakkındaki yazıları dönemlerine ışık tutan son derece değerli eserlerdir. İkincisi, kartografya alanında yaptıkları katkılardır. Batlamyus ve Eratosten başta olmak üzere İlkçağda dünyanın şekli, boyutları ve koordinat sistemi hakkında yapılan hemen tüm çalışmalar, İslam bilim titizliği ile yeniden gözden geçirilmiş ve hesaplamalar daha doğru hale getirilmiştir.
Manevi yönleri acımasız dünyalarının günlük gereksinimlerine uygun bir şekilde sözde iyimserlikten ve yalancı umutlardan uzak bir paganizmdir. Tanrıların eski Yunan ve Roma'da olduğu gibi insanlık erdemlerini temsil etmiyor; bunu yerine birer yoldaş yada hayat yolunda birer oyuncu gibi davranıyorlardı. böylelikle savaş meydanında ölmek gibi Vallaha'nın kapısını açan büyük bir serüvene eşlik edebiliyorlardı. Kaderciydiler; iyi birer yoldaştılar; savaş sanatında kadınlarda, yağmacılık ve tecavüzde uzmandılar; vicdanı da iyiliği de kötülüğü de; erdemi de günahı da bilmeyen birer korsandırlar. Davranışlarının sınırı dünyalarının sonu yoktu.