But ı am girl..
All day, every day, therapist, mother, maid
Nymph, then a virgin, nurse, then a servant
Just an appendage, live to attend him
So that he never lifts a finger
24/7 baby machine
So he can live out his picket-fence dreams
It's not an act of love if you make her
You make me do too much labour
°Köle Ticaretinin Yasaklanması
1807
İngiltere, kendi gemileriyle yapılan transatlantik köle ticaretini suç kapsamına aldı. Ancak sömürgelerdeki mevcut kölelerin durumuna dokunulmadı.
°Sömürgelerde Köleliğin Kaldırılması
1833
Slavery Abolition Act ile resmi İngiliz kolonilerinde kölelik yasaklandı. Köle sahiplerine büyük tazminatlar ödenirken, köleler "çıraklık" adı altında birkaç yıl daha zorla çalıştırılmaya devam etti.
°Osmanlı'da Esir Pazarı'nın Kapatılması
1847
Sultan Abdülmecid'in emriyle İstanbul'daki köle pazarı kaldırıldı ve ticaret resmen sınırlandırıldı.
°Milletler Cemiyeti Kölelik Sözleşmesi
1926
Cenevre'de imzalanan küresel sözleşmeyle, İngiltere dahil tüm üye devletler doğrudan yönetmedikleri koruma altındaki (protectorate) bölgelerde de köleliği tasfiye etme zorunluluğuyla karşı karşıya kaldı.
°Son Kalıntıların Tasfiyesi (Sierra Leone)
1928
İngiliz koruması altındaki Sierra Leone iç bölgelerinde ev içi kölelik (domestic slavery) yasal olarak tamamen yürürlükten kalktı ve yaklaşık 200 bin insan ancak bu tarihte özgürlüğüne kavuşabildi.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
İngiltere feodal dönemden kalma köle ticaretini 1807'de yasakladı (Slave Trade Act). Sömürgelerindeki köleliği tamamen yasa dışı ilan etmesi ise 1833 yılındaki yasayla (Slavery Abolition Act) gerçekleşti. Osmanlı İmparatorluğu'nda Sultan Abdülmecid'in 1847 yılında yayınladığı fermanıyla İstanbul'daki ünlü Esir Pazarı'nın kapatıldı ve köle ticareti resmen kısıtlandı. İngiltere'nin ve diğer imparatorlukların tüm nüfuz alanlarında kölelik kalıntılarından tamamen kurtulması neredeyse bir asır sürdü. İngiltere'nin 1833'teki kölelik karşıtı yasası, sadece doğrudan İngiliz toprağı sayılan resmi "Kolonilerde" geçerliydi. Ancak Sierra Leone'nin iç bölgeleri veya Kuzey Nijerya gibi, yerel emirlikler ve kabile liderleri vasıtasıyla yönetilen "Himaye Bölgelerinde" İngiliz yönetimi, yerel düzeni bozmamak adına geleneksel kölelik pratiklerine uzun süre göz yumdu. Milletler Cemiyeti öncülüğünde 1926'da imzalanan uluslararası sözleşmeyle İngiltere, sadece kendi resmi topraklarında değil, dolaylı olarak yönettiği koruma altındaki bölgelerde de köleliği tamamen bitirmeyi taahhüt etti. İngiliz koruması altındaki Sierra Leone iç bölgelerinde ev içi kölelik (domestic slavery) yasal olarak 1928 yılında tamamen yürürlükten kalktı ve yaklaşık 200 bin insan ancak bu tarihte özgürlüğüne kavuşabildi.
"Children of the desert, cling no longer to past grievances but hold tight to memory this act of benevolence."
"Ey çölün çocukları, mazinin kinlerine takılıp kalmayın ve sadece yapılan iyiliklerin anısına sımsıkı tutunun."
Sevgili ‘Camus’ ne güzel anlatmış.
The only way to deal with an unfree world is to become so absolutely free that your very existence is an act of rebellion.
Modern devletlerin küresel teknoloji devlerine karşı giriştiği "dijital egemenlik" hamleleri, 17. ve 19. yüzyıllar arasında Avrupalı merkantilist güçlerin ya da sömürge tehdidi altındaki doğu imparatorluklarının uyguladığı korumacı iktisadi reflekslerle neredeyse birebir örtüşmektedir. Mekanizma aynıdır; sadece korunan coğrafi sınırlar yerini dijital ağlara, fiziki gümrük kapıları yerini veri protokollerine bırakmıştır. AB'nin GDPR ve yapay zeka yasası (AI Act) gibi regülasyonları ile ulus devletlerin yerli veri merkezi stratejileri, geçmişin merkantilist savunma hatlarıyla paraleldir. Klasik merkantilizmde devletler, yerli üretimi korumak ve dışarıya nakit (altın/gümüş) kaçışını engellemek için yabancı mallara devasa gümrük vergileri koyar veya belirli limanlar dışında ticaret yapılmasını yasaklarlardı (İngiliz Seyrüsefer Kanunları gibi). Bugün Avrupa Birliği’nin GDPR (Genel Veri Koruma Yönetmeliği) ile yaptığı şey tam olarak bir dijital gümrük duvarıdır. GDPR, Avrupalı vatandaşların verilerinin AB sınırları dışına (özellikle ABD sunucularına) çıkarılmasını çok katı şartlara bağlar. Buradaki amaç sadece "bireysel gizlilik" değildir. İktisadi olarak amaç, küresel teknoloji şirketlerinin ham maddeyi (Avrupalıların verisini) ücretsizce kendi merkezlerine (Core) taşıyıp orada işleyerek devasa bir tekel gücü devşirmesini engellemektir. Bu, ham madenin yurt dışına çıkışını yasaklayan korumacı imparatorluk refleksiyle aynı mantıktır. Merkantilist dönemde yerli sanayiyi korumanın bir diğer yolu, yabancı tüccarlara yerel pazarın standartlarını ve kurallarını dayatmaktı. Çin’in Batılı tüccarları sadece Canton limanına sıkıştırması ve kendi kurallarına zorlaması (Canton Sistemi) buna örnektir. AB’nin yürürlüğe koyduğu Yapay Zeka Yasası (AI Act), tam bir modern standart