Saramago "Körlük" adlı romanında körlük metaforu ile öyle bir evren yaratmış ki okur da kahramanlarla birlikte aynı bunaltı, bulantı, kaotik girdap içine giriyor. Döngüsel şekilde en dibe doğru sürüklenirken ve o sarmalların içinde boğuşurken bilinçaltının canavarları ile adeta haykırıyor sesiz çığlıklarla: "Neden?" diye. İnsanı sorguluyor. Yaşamı, dünyayı ve ahlakı... İnsanın içinde iyiliğin barındığını, derinlerde de olsa gün ışığına çıkmayı beklediğini umuyor. Onu kazıyıp çıkarmaya, kara çamurdan arındırmaya çalışıyor. Ve yine, yeni baştan soruyor: "İyilik ve kötülüğün ne olduğuna kim karar veriyor? İnsan erdemli olmayı sadece beğenilmek, sevilmek için riyakarlıkla mı istiyor? Kimsenin onu görmeyeceğini ya da dışlamayacağını bilse nasıl davranır?"