BehaviorizmFelsefe
Dünya edebiyatının etkili öykücüsü Mark Twain, bu sefer alışılmışın dışında bir düşünce kitabıyla karşımıza çıkıyor. Seçtiği konu ise insanlık tarihi kadar eski… İnsan Nedir?
Bu sorunun cevabını Mark Twain gözünden yorulamadan önce elimde bulunan Dedalus Yayınevi’nin kitap üzerindeki inisiyatiflerinden bahsedelim. Kitaba bir ön söz hazırlanmamış onun yerine kitabın arka kapağında kısa bir bilgilendirme yazısıyla yetinilmiş. Çeviri konusunda olumlu işler yapılmış olsa da yapraklarda bir sonraki yaprağın yazılarının görünmesi kitabı okurken gözü fazlasıyla yoruyor. Bu fiziksel zorluğu aştıktan sonra kitabın bize sunduğuna değinecek olursak;
Mark Twain, İnsan Nedir? Sorusuna yanıt aradığı kitabında insanı dış etkilerin şekillendirdiği iradesiz bir makine kurgusunda ele almıştır. Bu yaklaşımıyla I. Dünya Savaşı sıralarında ortaya çıkan ve bir eğitim kuramı olan davranışçı eğitim felsefesinin elden düşürülmeyecek başucu kitabı olabilir. Twain’e göre kişi öncelikle kendi iç efendisini düşünür ve onu memnun etmek en önemli görevidir. Bu iç efendiyi besleyen dış etkenlerdir ve insan kendi başına hiçbir şeyi tasarlamamıştır. Çevre, doğumuyla birlikte gelen insan potansiyelinin üst limite ulaşmasını sağlar. İnsan iyi veya kötü değildir, dış etmenler onu içindeki potansiyele göre bir noktaya taşır. İnsan düşüncesinde olan her şey Twain’in tabiriyle ikinci el bir düşüncedir. İnsan hiçbir şeyi sıfırdan üretmez sadece keşfeder. Bu görüşte Shakespeare bile üretici rolde değildir sadece iyi bir gözlemcidir.
Ancak Twain Tanrı’ya hakkını teslim eder ve bu muhteşem makinenin yaptığı her şeyin övgüsünün Tanrı’ya ait olduğunu söyler. “Ben insanı makineye dönüştürmedim, Tanrı onu makine olarak yarattı.”
Düşüncelerini bir yaşlıyla bir gencin konuşmaları çevresinde okuyucuya taşıyan Twain,