Bir ideoloji kendi başına ne iyi ne kötüdür. Hangi anda benimsendiğine bağlıdır her şey. Mesela komünizm, muktedir bir halka uyarıcı etkisi yapar, onu ileri iter ve yayılmasını kolaylaştırır; sallantıda bir ulusa etkisi daha az hayırlı olabilir.
Hep uyanık kalan sıkı bir kin, bir bireyin çatısını tek başına oluşturabilir: Karakter zayıflığı, gedik veren bir hafızadan ileri gelir çoğu zaman, Küfürü unutmamak başarının sırlarından biridir, kuvvetli kanaatleri olan insanların istisnasız hepsinin elde bulundurduğu bir sanattır; zira her kanaat, aslen nefretten ve yalnızca ikincil olarak sevgiden yapılmıştır. Buna karşılık, sevmeyi de nefret etmeyi de hiçbir şekilde beceremeyen, kendi iç çekişmeleri de dahil olmak üzere hiçbir konuda tercihte bulunamayan kişinin hissesine hayret etmek düşer. Kendini göstermek, tutkusuzluğunu sarsmak, bir rol oynamak isterse kendine düşmanlar icat etmeli ve onlara yapışmalıdır; kendi içinde uyuklayan zalimliği ya da temkinsizce horgörmüş olduğu hakaretlerin anısını uyandırmalıdır!