Cansu Nazlı
@cansunazli
65 okur puanı
Aralık 2018 tarihinde katıldı
Gizli Başyapıt ya da Bilinmeyen Şaheser ismiyle Türkçeye çevrilmiş Balzac'ın bu öyküsü, esasen bir ressamla resimi arasındaki ilişkiye odaklanıyor. Picasso, Cezanne gibi birçok ünlü ressamı derinden etkilemiş bu öykü. Picasso, öyküdeki ressam Frenhofer'in yaptığı tasvir edilen resimi çizmeye çalışmış falan. Hem klasik okumayı seven, hem de resimle ilgilenen biri olarak, bu kitabın varlığından ilginç bir şekilde, yabancılaşma ile ilgili Marx'ın fikirlerini analiz eden bir incelemenin dipnotu sayesinde haberim oldu. Genel olarak Balzac'ı, özel olarak da bu öyküsünü çok beğenmiş Marx; bir mektubunda Engels'e de okumasını önermiş hatta. Yabancılaşma ile ilgili bir kitabın dipnotunda rastladığımdan mıdır bilinmez, öykünün insanın ürünüyle olan ilişkisi üzerinden okunabileceğini düşünüyorum. Sanatçının mükemmellik arayışı ve ideal kavramı üzerinden de okunabilecek bir kitap, sanatçının toplum tarafından anlaşılması ihtiyacı bağlamında da. Özetle, çeşitli okumalarla farklı şekilde yorumlamaya müsait bir metin. Bilirsiniz, öyküler genelde romanlara nispeten yüzeysel bir kurguya ve daha az karakter derinliğine sahiptir tür olarak. İlginçtir, bu 56 sayfalık öyküde, okuduğum birçok romandan konu daha derin işleniyor. Bu kuşkusuz Balzac'ın usta bir yazar olması dışında, onun çok yönlü düşünebilmesinden ve birçok alanla ilgili bilgi sahibi olmasından kaynaklanıyor sanırım. Marx'ın komünizm tahayyülünde insanın tüm çeşitliliğiyle yeteneklerini açığa çıkarabildiği potansiyelini kullanabilmesini hatırlatıyor.
Reklam
Sağlığımızla ilgili bu kadar endişe edip hastalık ve ölüm haberlerinden biraz uzaklaşmak isterken Saramago ile kimsenin ölmediği bir ülke yolculuk etmek bana ilaç gibi geldi.
Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş, kimsenin ölmemesi durumunda neler olacağıyla ilgili yaşanabileceklere kafa yorarken, ne zaman öleceğimizi bilseydik nasıl yaşardık üzerine de düşündürüyor. Yer yer nükteli, yer yer hüzünlü ve her durumda ölüm üzerine bir felsefe kitabımışçasına düşündürücü bir roman. Saramago'nun virgüllerle ulayıp bağladığı cümleler başta okumayı biraz zorlaştırsa da, okuduğunuzu düşünmekten biçime bir yerden takılmıyorsunuz. Kitabın sonu ise oldukça sürprizli. Hem bambaşka şeyler düşünmek konusunda başarısız olduğumuz hem de biraz uzaklaşmaya çok ihtiyaç duyduğumuz bu günler için biçilmiş kaftan diyebilirim. #evdekalkitapoku
dinle küçük adam, orta sınıfa sert bir eleştiri. ikinci dünya savaşı sonrası yazıldığı düşünüldüğünde yazarın neden bu kadar öfkeli olduğunu anlamak mümkün. yazar, freud'un öğrencisi olan bir bilim insanı ancak kitap bilimselden öte sosyal ve ahlaki bir eleştiri niteliğinde bence. kitabın hicvi, gerçekten daha ağır değil... yazarla hemfikir olmadığım anlar da oldu. ancak eleştirilerinden en beğendiğim güvenliği özgürlüğe yeğleyen küçük adamlara ve küçük kadınlara yönelik sarf edilenler oldu. bahsi geçen eleştirilerin günümüzde en çok mobese, bilişim suçları yasası vb. savunanlara karşılık geldiğini düşünüyorum. kitap bana ayrıca poulantzas'ın faşizmin sınıfsal analizini yaptığı faşizm ve diktatörlük isimli kitabının tespitlerini de hatırlattı. dinle küçük adam ilgisini çekenler için daha ileri ve teorik bir okuma olabilir poulantzas'ın kitabı. konuyla ilgili daha felsefi ve şiirsel anlatım için brecht de okunabilir üstüne. hepsi tek başına ve ayrı da okunabilir tabi.
Gülün Adı'nı okumayı bitirdim. Tabi ki okumak isteyenler için sonuyla ilgili bir yorumda bulunamayacağım. Bağnazlık, dinsel gericilik, dogmatizm, bilimden uzaklaşmak, felsefeden korkmak insanlığın başına gelebilecek en kötü şey. İnsanın gülmesine değil korkmasına, sorgulamaktan kaçınmasına ve kadınları düşmanlaştırmaya çabalamak gericilerin fıtratında var. Kitap kurgu olsa da, Ortaçağın zifiri karanlığı gerçek. Kitapla ilgili tek tesellim tarihin Rönesans, Reform ve Aydınlanma ile seyrine devam etmesi. Dinsel gericiğilin, muhafazakarlaştırmanın yükselişe geçtiği bu dönemde eğer mücadele etmezsek insanlık için ileri birçok kazanımı koruyamayacağız da bir gerçek. Kavga bugün de sürüyor aslında.
Avrupa karanlıkta iken Doğunun ileri kavrayışı devam etseydi dünyanın dengeleri bugün çok farklı olabilirdi diye de düşünmeden edemiyor insan. Öte yandan Hristiyan felsefesi ve İslam felsefesi okumaya merak uyandırıyor kitap. Okurken felsefe tarihi kitaplarımı raftan indirdim bile. Sanat tarihi kurslarından öğrendiğim mimari özellikleri manastırın betimlemelerinde görmek ayrıca kitaptan keyif almamı sağladı. Ortaçağ fikrini, felsefe, din ve bilimin çekişmelerini daha iyi anlamak için alternatif bir okuma gibi de düşünülebilir Gülün Adı. Daha söylenecek şeyler var ama kitabın sonu beni çok etkiledi diye ifade edemiyorum. Muhakkak okunmalı. Sadece bu kitap da değil, içinde felsefi düşünce, bilimsel gerçek barındıran her kaynak okunmayı hak ediyor. Bugün bilgiye erişimimizin, kitaplara ulaşabiliyor olmamızın, bilimin, felsefenin, sanatın kıymetini bilmemiz, çürük çarık/ anonim/ bilgi kirliliği yaratan mecralarda kolay yoldan, doğruluğu şüpheli bilgi elde etmekle yetinmememiz gerekir. Net.
Özellikle resim ve sanat tarihine ilgi duyanlara Saramago'nun aynı zamanda ilk romanı olan Ressamın Günlüğü'nü tavsiye ederim. Bir portre ressamının orta yaşlarında yaşamı sorgulamasıyla başlayan ve kendisiyle birlikte okuyucuyu İtalya'da bir sanat turuna çıkaran yolculuğu özellikle pandemi nedeniyle gezemediğimiz bu günlerde seyahate çıkmışsınız gibi hissettiriyor. Kitap, Giotto'dan Piero Della Francesca'ya, Goya'dan Rubens'e pek çok ressamın başyapıtlarına yakından bakmaya davet ediyor.
Reklam