Ceylin Arsoy
@cceylanlar
Şu anda okuduğu kitap
Freud’un Haz İlkesinin Ötesinde ve Ben ve İd makalelerini okumak, düşünsel gelişimimde önemli bir dönüm noktasına işaret etti. Metis Yayınları’nın Ötekini Dinlemek serisi içinde yer alan bu metinler, birbiriyle yakından bağlantılı ve psikanalizin tarihsel gelişimi açısından büyük önem taşıyan metinler.
Haz İlkesinin Ötesinde, Freud kuramında belirgin bir dönüşüme işaret ediyor. Bu metinle birlikte, insan davranışını yalnızca haz arayışı üzerinden açıklamanın yetersizliği görünür hale geliyor. Freud burada, insanın saldırganlığının da cinselliği kadar temel ve güçlü bir güdülenme kaynağı olduğunu ilk kez açık biçimde psikanalizin konusu haline getiriyor. Bu yaklaşım, psikanalizin genişlemesine zemin hazırlarken; ilerleyen süreçlerde kurama karşı çıkılmasına ve psikanalizin farklı eksenlerde gelişmesine neden olacak tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Ben ve İd metni ise yapısal kuramın daha net bir çerçeve kazandığı bir noktada duruyor. Oedipus kompleksinin açıklanışı, ben ile id arasındaki çatışma ve bu çatışmanın sonucunda üstbenliğin oluşumu oldukça anlaşılır bir biçimde ele alınıyor. İçsel çatışmaların nasıl örgütlendiğini görmek, kuramsal bütünlüğü güçlendiriyor.
Bir psikolog olarak bu metinlere zaman zaman geri dönmenin, hem kuramsal bilgiyi tazelemek hem de sürecin içindeki anlamını yeniden kavramak açısından oldukça faydalı olduğunu düşünüyorum. Bu yazılar yalnızca tarihsel önemi olan metinler değil; bugün de düşünmeye, sorgulamaya ve derinleşmeye alan açan canlı kaynaklar.
Reklam
Pandora’nın Kutusu, Japon klasiklerinin 22. kitabı olarak karşıma çıktı. Tarla Kuşu lakaplı genç bir adamın, herkesin takma isimler kullandığı bir sağlık tesisinde geçirdiği süreci anlatıyor. Bu mekan, onların diliyle bir “sağlık dojousu”; iyileşmenin, beklemenin ve içe dönmenin iç içe geçtiği bir yer. Anlatı, Tarla Kuşu’nun burada kaldığı süre boyunca kaleme aldığı mektuplar üzerinden ilerliyor.
Bu mektupları okurken zaman zaman sanki bana yazılıyormuş gibi hissettim. Dazai’nin dili burada oldukça doğrudan ve temaslı; okurla arasına mesafe koymuyor. İnsanlığımı Yitirirken’de intihara eğilimi açıkça hissedilen bu yazarın, yenilmiş bir Japonya’nın ardından hasta ve gelecekten umutsuz bir adam olarak konuştuğunu görmek zor değil. Zaten bu kitabı, intiharından üç yıl önce kaleme almış olması da metnin ruhunu daha ağır ve kırılgan kılıyor.
Ancak bunu tamamen metne mi yoksa kendi okuma deneyimime mi bağlamalıyım emin değilim; kitabın sonlarına doğru akıştan biraz uzaklaştığımı fark ettim. Başlarda daha güçlü hissettiren tempo, ilerledikçe benim için yavaşladı ve istediğim hızda ilerlemedi. Yine de bu kopuş, kitabın duygusal ağırlığını bütünüyle gölgelemedi.
Pandora’nın Kutusu, Dazai’nin iç dünyasına açılan bir başka pencere gibi. Umutsuzluk, hastalık ve hayata tutunma çabası arasında gidip gelen bu metin, okuru yüksek bir dramatik etkiyle değil; sessiz, içten ve zaman zaman yorucu bir eşlikle karşılıyor.
Sen sandığından çok daha değerlisin senin aksine inansan da işin ve varlığın dünya için önemli. Böyle düşünerek Jante yasasını çiğnediğinde bir çok sorunla karşılaşabilirsin, ama: korkusuzca yaşamaya devam et, sonunda zafere ulaşacaksın.
Reklam