"affectus, qui passio est, desinit esse passio, simulatque etus claram et distinctam formamus ideam."
"ıstırap duygusu, ona ilişkin net ve kesin bir görüntü oluşturduğumuz anda ıstırap olmaktan çıkar."
bir insanın kaderini ve içerdiği onca acıyı kabulleniş şekli, zorlukları aşmada sergilediği yaklaşım en zor şartlar altında dahi hayatına daha derin anlam katmak için ona güçlü bir fırsat verir.
dostoyevski bir keresinde şöyle demişti: “korktuğum tek bir şey var: ıstıraplarıma layık bir insan olamamak.” davranışları, çektikleri çileler ve ölümleri son içsel özgürlüğün kaybedilemeyeceğini kanıtlayan o şehitleri tanıdıktan sonra bu kelimeler sık sık aklıma geldi. onların çektikleri ıstıraplara layık insanlar oldukları söylenebilir; acılarına katlanma biçimleri hakiki bir içsel başarıydı.