Ceren Seda Çiçek Budak
@cicekcs
Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi
AGD GM Eğitim Uzmanı
Kitap kaynak olarak aslında büyük bir açığı dolduruyor. Çünkü bizim Türk kaynaklarımızda tanzimatı öven çok fazla eser varken, bu denli eleştiren eserlerin sayısı az. Normalde 80'lerde yazılmış olan bu eserin en büyük eksiği: Osmanlı döneminden eklenmiş olan kaynakların, mevcut metin haliyle yazılmış olup günümüz Türkçesine çevrilmiş halinin bulunmamasıdır. Bundan dolayı kitaptan faydalanmak isteyen bir kişi için ciddi bir sıkıntıdır bu. 14 baskı yapmış bir kitap için, yeni baskıda bu tarz güncelleme yapmak işleri daha da kolaylaştıracaktır.
Tanzimat hedefine ulaşmadı diyenler, ondan çok şey bekleyenler, Ferman'ın tabiriyle 5-10 sene içinde devletin kalkınacağı ve her tarafın mamur olup fabrika bacalarının tüteceğini hayal edenlerdir. Oysa ki tanzimatın bir tek gayesi vardı: Osmanlı Devleti'nin reayası olan gayrimüslimlere yani azınlık dediğimiz insanlara, Müslümanlardan daha fazla haklar tanımak ve bu günümüzde de böyledir.
Yapılan bütün baskılara rağmen Sultan Abdülhamit, ne Yahudilerin Filistin'e yerleşmelerine ne de Doğu Anadolu'da Ermenistan oluşmasına müsaade etti. Aslında Abdülhamid'in halledilme sebeplerinden bir tanesi de buydu. Nitekim o iktidardan uzaklaştırıldıktan sonra, Yahudiler faaliyetlerini daha da kesifleştirdiler ve İttihat Terakki zihniyetinin göz yummasıyla ve yardımıyla 1948'de İsrail diye gayrimeşru bir devlet meydana geldi.
Tanzimatın Günümüzde en çok tezahür eden yönlerinden birisi de misyonerlik faaliyetlerinin artmış olmasıdır. Müslüman çocukları bazı menfaatler karşılığında kandırılarak kiliselere götürülüyor, hristiyanlaştırılamıyorlarsa da, hiç olmazsa dinsizleştiriliyorlar.
150 seneden bu yana batıcılarımızın en büyük hamlesi din düşmanlığıdır. Romanlarında Din düşmanlığını konu aldıkları gibi batılılaşma adına yaptıkları faaliyetlerin tümünün odak noktasını bu teşkil etti. Öyle bir imaj sergilendi ki sanki münevver olmanın ilk koşulu din düşmanlığı oldu. Fakat aynı süreçte japonlarsa, milletin dini ile alay etme yerine; saygı duyup, fabrikanın yolunu öğretti.