S
@daspapier
Hepimiz birer timsahız aslında
Çiçekçi
Split
27 okur puanı
Haziran 2023 tarihinde katıldı
Sosyal Darvincilerin savaşı yüceltmeleri yolundaki tutumları sözde kalmadı. Avrupalı düşünür ve devlet adamlarıyla sınırlı kalmadı. Amerika'da içlerinde Başkan Theodore Roosevelt'in de bulunduğu birçok düşünür ve devlet adamı, savaştan, yayılmacılıktan, emperyalizmden yana düşüncelerini ve politikalarını, toplumlar arası, ırklar arası varoluş kavgası savlarıyla desteklerlerken, bu savları Amerika'nın Küba'yı ele geçirme amacıyla 1898'de İspanya'ya karşı açtığı savaşta kullandıklarını görüyoruz.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Mutlak monarşiye karşı soyluların ayrıcalıklarını savunan bir soylu olan Montesquieu, Yasaların Ruhu (1743-1748) adlı yapıtında, "Tanrı'nın iyi bir ruhu simsiyah bir bedene yerleştirebileceğini sanmıyorum" sözleriyle "soyluculuk"tan ırkçılığa nasıl kolaylıkla geçilebileceğini gösteriyor. Gerçekten, ilk çıkışında "aristokratik" bir öğreti olan ırkçılığın, "soyluluk düşünceleriyle kolonicilik döneminde yerli halklara ve kölelere karşı duyulan olumsuz duygu ve önyargıların birleşmesinin sistemleştirilmiş ürünü" olduğu söylenebilir. Söz konusu önyargıları, bu çağın öteki ünlü düşünürlerinde de görüyoruz. Örneğin zencileri "Zenci mümkün olduğu kadar çok yiyen, buna karşılık çok az çalışan bir hayvandır" biçiminde tanımlayan Amerikalı devlet adamı ve düşünür Benjamin Franklin (1706-1790) onları doğuştan "eksik akıllı" bulan Kant (1724-1804) tarihte Beyazınki dışında bir uygarlık görülmediğini, Beyaz dışında hiç bir ırktan önemli bir eylem, düşünce, sanat, bilim adamı çıkmadığını söyleyen David Hume (1711-1776) ile, Tarih Felsefesi (1765) adlı yapıtında, yassı burunları, düşük zekâlarıyla zencileri öteki insanlardan apayı bir tür olarak gören Voltaire.
Genellikle ideolojik malzemeler, özellikle de gerici ideolojik malzemeler, bir bedene girdikten sonra, yenilseler de tümüyle yok edilemeyen "uyuyan mikroplar" gibidirler. Tek tük de olsa, düşünürlerin kafalarında, politikacıların olağanüstü durumlar için hazırladıkları yedek programlarında, kitle kültürünün mahzenlerinde varlıklarını sürdürürler. Kendilerine gereksinim duyulup gün ışığına çıkarılacakları, dönemin koşullarına göre öteki ideolojik malzemelerle çeşitli biçimlerde eklemlendirilerek ideologlar ve politikacılar tarafından savaşa sokulacakları günü beklerler.
Çoğu kişi, fiyatları serbest bırakmanın ve piyasa düzenlemelerini kaldırmanın piyasaların işlemesi ve kaynakları etkin şekilde dağıtması için yeterli olduğunu düşünüyordu. Oysa piyasa ekonomileriyle ilgili modellerin hepsi çeşitli toplumsal, yasal ve siyasi kurumların olduğunu varsayar. Mülkiyet haklarının ve sözleşmelerin uygulanmasının sağlanması, adil rekabet koşullarının sağlanması, hırsızlığın ve gaspçılığın engellenmesi ve adaletin uygulanması gerekir.
Gelişmekte olan ülkelerin çoğunda olduğu gibi, bu kurumsal temellerin olmadığı ya da zayıf olduğu durumlarda piyasaları serbestleştirmek, istenen sonuçları vermediği gibi geri de tepebilir. Örneğin eski Sovyetler Birliği'nde devlet teşebbüslerinin özelleştirilmesi, etkin piyasalar yaratmak yerine, çoğu defasında içeriden kişilerin ve siyasi yandaşların güç kazanmasına yol açtı.
