Ferit Demir
@demirferit
2 okur puanı
Kasım 2021 tarihinde katıldı
"Ben bir gözlemciyim, uluslararası bir gözlemci." diye başlıyor kitap ve yazar, karekterin ( gözlemcinin) çevresiyle ilgili gözlemleri hakkında genel olarak attığı nutukları roman formu içerisinde anlatmaya çalışmış . Çalışmış diyorum çünkü roman işini tam olarak becerebildiğini düşünmüyorum. Kitap, bir romandan ziyade bir roman deneme karışımı bir şey olmuş. Yazar, Salah Birsel'in denemeleriyle ünlü olduğu göz önünde bulundurulursa ve deneme yazma hastalığından vazgeçmemesi bu sonucu ortaya çıkarmıştır. Ancak yazarın türkçeyi kıvrak bir şekilde kullanması ,dile hakim olması, onu; en azından denemelerinin okunmaya değer kılıyor.
Reklam
Eserin kurgusu hiç mi hiç önemli değil benim için,o boyutunu okuyan diğer kişilere bırakıyorum.Salah Birsel'in dile gösterdiği özeni ayakta alkışlıyorum.Eserin satırlarını yazarın dile kattığı az bilinen kelimeleri aramak için okudum.Eserin içine o kadar iyi yedirilmişler ki ilk defa duymama rağmen yadırgamadım.Birsel'in dil üstüne yetkinliğini çok duymuştum fakat tadına varmak o kelime ipiltisini zihnimde hissetmek için edebiyat tanrısı yolumuzu bugüne çizmiş.Böyle yazarların eserleri yaşadığı sürece Türk dili adına enseyi karartmaya lüzum yok.
Salâh Birsel’i ilk okuyuşum bu
sözcüklerin muazzamlığı dile verilen emek zaten hemen göze çarpıyor.Salâh Birsel edebiyatımızın özgün kalemlerinden biridir.Dört Köşeli Üçgen “hiciv” sanatını gözler önüne seriyor. Her bir sayfasında farklı anlamlar ve bir çok anlamlar çıkarabilirsiniz,siz farkında olmadan bile kitap sizi içine çekerek “düşünme” eylemini her seferinde tekrar ettiriyor.Karakterimiz isimsiz bir gözlemci,her şeyi herkesi,bütün nesneleri olayları büyük bir ciddiyetle inceliyor.Çoğu kişi buna karşı çıksada yaptığı eylemin gözlemcilik değilde “Dikizcilik,Röntgencilik”olduğunu söylesede,her seferinde kendini anlatmayı,savunmayı ihmal etmiyor. Karakterimiz çok farklı bir bakış açısı var bende okurken gerçekten bakış açısını çok sevdim.
Bu kitabı on defada okusam sanki on defasında da başka başka düşünceler başka başka bakış açıları göreceğimi hissediyorum.
İsmi çok entresan değil mi eserin? Dört Köşeli Üçgen. Dört köşesi nasıl olur bir üçgenin? Kitabı okuduktan sonra onun da mümkün olduğunu anlıyorsunuz. Elbette ki kitap yalnızca "bir üçgenin dördüncü köşesi" üzerine değil. Bu sefer bir gözlemci ile karşı karşıyayız. Ama nasıl bir gözlemci? Karakterimizin kendi ifadesiyle uluslararası bir gözlemci. Kitapta kendini anlatan karakterimize oldukça doğal gelen bir durum bu. Her şeyi ve herkesi gözlemliyor: Arka kapakta bahsedildiği üzere; gazinoda oturanlar, işportacılar, memurlar, müdürler... Fakat bu gözlemleri yüzünden başına gelmeyen kalmıyor. Bir açıdan Aylak Adam'ı anımsatan bir eser Dört Köşeli Üçgen. Topluma nesnel bir gözle bakmaya çalıştığı için karakterimiz eksiklikleri de hemen fark ediyor. Gözlemlerinin amacını, kendisi de net olarak belirtmediği halde okurken anlıyorsunuz: Totaliterlik. Totaliterlik kelimesini kullandığım için kitabın siyasi amaçlarının olduğu anlaşılmasın, bir ahlak totaliterliğinden bahsediyorum. Ahlak totaliterliği gölgesinde kaybolup gitmiş insanlar ve bu kayboluşları sürekli izleyen bir gözlemci. Gözlenenlerden kimi bir apartmandaki bir kadın, kimisi de bir kahvedeki hararetli havada tartışan bir adam. Karakterimize bunlar fark etmiyor. Seyrettiği şeyler ona herhangi bir anlam ifade etmiyor, o seyretme işinden hoşlanıyor. Dolayısıyla bu seyretme işi, gözlemcimize farklı şekillerde gözüküyor. Herkesin gördüğü şeyden farklı şeyleri görür hale geliyor. Tıpkı ışığın suda kırılması gibi, gözlemcimizin yaptığı gözlemler de zamanla ona daha farklı gelmeye başlıyor. Bu gözlem işinin öylesine bağımlısı haline geliyor ki, günde 24 saat gözlem yaparken bunu günde 48 saate, hatta günde 96 saate yükseltiyor. Günde 96 saat, evet. Gözlemcimiz bunun da mümkün olduğunu söylüyor bizlere. Ayrıca gözlem
Doğrusu ya, insanlar, kendi türlerine benzememeye, herkesten başka bir adam olmaya pek çok değer veriyorlardı. Ama çevrelerinden kaçmak, çevrelerinin üstüne çıkmak için attıkları her adım onları çevrelerine öykünmeye götürüyor, her davranış onları bulundukları yere çiviliyordu. İnsanlarda bir dışlanmak korkusudur gidiyordu.
