Derin Özkan
@derin97
Şu anda okuduğu kitap
O kadar uzun zaman olmuş ki bir kitabı okurken ağlamayalı. Ne büyük eksiklikmiş hayatımda. İnce bir çırpıda okurum diye başlamıştım oysa. Şimdi kolum kanadım kırılmış şekilde bakıyorum kitaba.
İnanılmazdı... Mesleğim, çalıştığım koşullar, öğrencilerim Altınaylar, birbirinden acımasız ve umursamaz velilerim... Elbette bir Düyşen öğretmen değilim olamam da ama ortak ideallere sahip olmak paha biçilmez.
Reklam
"Altın Böcek", sadece bir define avı hikayesi değildir; zihinsel bir egzersizdir. Eğer şifrelere, mantık bulmacalarına ve "Define Adası" tarzı gizemlere ilginiz varsa, bu 80-90 sayfalık eser size çok keyif verecektir.
Ayrıca Poe bu öyküyü bir yarışma için yazmış ve 100 dolar ödül kazanmıştır. Bu miktar, hayatı boyunca tek bir eserden kazandığı en büyük paradır.
Roman, Rıfat Ilgaz'ın Hababam Sınıfı gibi eserlerinde gördüğümüz "kapalı mekân mizahını" bu kez bir okuldan alıp bir kıraathaneye taşır. Olaylar, emekli memurların, bürokratların ve yaşlı aydınların müdavimi olduğu "Meşrutiyet Kıraathanesi"nde geçer.
Kitap, esasında bir "durum" romanıdır. Büyük aksiyonlardan ziyade; emekli vali, mal müdürü, hakim, öğretmen gibi karakterlerin memleket meseleleri üzerine bitmek bilmez tartışmalarını, "vatan kurtarma" seanslarını ve geçmişe duydukları özlemi anlatır.
Rıfat Ilgaz, karakterlerini rastgele seçmemiştir. Kıraathanesindeki her bir ihtiyar, Türk bürokrasisinin ve toplumunun belirli bir kesimini temsil eder:
Emekli Bürokratlar: Hala kendilerini makamlarında sanan, "devlet benim" edasıyla konuşan ancak gerçek hayatta (evde, sokakta) artık sözü geçmeyen figürlerdir.
Aydın/Yarı Aydın Çatışması: Kitaptaki karakterler genellikle eğitimlidir ancak halktan kopukturlar. Gazete manşetleri üzerinden dünyayı yorumlarlar ama sokağın gerçekliğinden bihaberdirler.
Kıraathane Sahibi: Bu tartışmaların ortasında ekmeğinin peşinde olan, olaylara daha pragmatik bakan taraftır.
Kitabın adı, karakterlerin psikolojisini özetler. Şimdiki zamanda, değişen Türkiye'de (kitap 1970-80'lerin atmosferini yansıtır) kendine yer bulamayan bu insanlar, sürekli "o eski güzel günlere" yani maziye sığınırlar. Ancak Rıfat Ilgaz, bu "mazi" güzellemesini inceden inceye eleştirir.
Kıraathane, Türkiye'nin küçük bir maketidir. Herkes konuşur, herkes her şeyi en iyi bilir, herkes vatanı kurtarır ama kimse sandalyensinden kalkıp bir eylemde bulunmaz.
Rıfat Ilgaz'ın en güçlü yanı olan diyalog ustalığı bu kitapta zirvededir. Kitap neredeyse tiyatro oyunu gibi okunabilir. Yazar, karakterleri konuştururken onların şivelerini, bürokratik dillerini ve kalıplaşmış
Ağır Roman, sadece bir mahalle hikayesi değil; dilin sınırlarını zorlayan, okuru rahatsız eden ama aynı zamanda büyüleyen bir kentsel tragedyadır. Metin Kaçan, sokağın pisliğini ve karanlığını anlatırken oradan garip bir estetik çıkarmayı başarmıştır.
Eserin 1996 yapımı sinema uyarlaması (Mustafa Altıoklar yönetmenliğinde) da Türk sinemasının kült yapımları arasında yer alır; ancak kitabın dili ve imgeleri filmden çok daha derin ve katmanlıdır.
Kitabı okuduğum ilk zamanlar 14 15 yaşlarındaydım. Hatırlıyorum, dershanede okuyup ara ara kafamı kaldırıp "Derin gerçek dünyaya geri dön" diye telkinlerde bulunuyordum. Kitap o kadar güçlü bir rahatsızlık yaratıyordu ve kendine çekiyordu ki karşı da koyamıyordum.
Konuk, subay ve mahkum üzerinde geçen bir öykü okuyacaksınız. Subay verilen cezanın yanlış olmadığına kendini adarcasına inanmış bir karakter. İşin garip tarafı ben de kendini adamak dışında mahkum da bu cezayı kabullenmiş bir karakter. İşkencenin kutsanması da işin cabası. Uzun yıllar şiddetle tavsiye ettiğim bir kitap olarak kalmaya devam edecek.
Reklam