Bir önceki okuduğum Cengiz Aytmatov kitabı Gün Olur Asra Bedel kadar çok sevmesemde bu kitapda yine Cengiz Aytmatov yazmış diyebileceğim kadar güzeldi
Devlet bir sobadir ve yakitı da yalniz insandır.
Tarih ile efsanenin harmanlandığı akıcı dili, insanı içine çeken sade ama derin üslubuyla harika bir kitap. Kitaptaki şu satırlar Kgb’yi ve dönemin insanlarını bize özetliyor:
" Devletin gizli düşmanlarını toptan yok etmek için onun zincirin sadece ilk halkası olduğunu nereden bilecekti? Devletin çıkarlarında daha önemli ne olabilirdi? Bazıları insan hayatının önemli olduğunu sanıyorlardı.. ne laf ya! Devlet bir sobadır ve yakıtı da yalnız insandır. Yakılacak insan olmazsa soba söner. Sönen, yanmayan bir sobanın da hiçbir yararı yoktur. Ama öte yandan bu insanlar da devlet olmadan yaşayamazlar: Sobayı tutuşturan, yakan onlardır. Sobayı yanar tutmakla görevli olanlar da ona yakıt temin etmelidirler. Her şey buna bağlı."
Gün Olur Asra Bedelin içinden bir hikayenin devamı. Ben kitabı bitirdikten sonra bu durumu öğrendim. Siz önce GOAB’i okuyun sonra bu kitaba geçin :)
Reklam
Cengiz Han’a Küsen Bulut (1990), Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’un en önemli eserlerinden biridir ve Gün Olur Asra Bedel romanının bir parçası olarak yazılmış, ancak Sovyetler Birliği döneminde KGB’yi sert bir şekilde eleştirdiği için ayrı bir kitap olarak yayımlanmıştır. Kitap, hem tarihsel hem de evrensel temaları işleyen kısa ama etkileyici bir romandır.
Roman, iki paralel hikâye üzerinden ilerler:
Abutalip Kuttubayev’in Trajedisi: Gün Olur Asra Bedel’deki öğretmen ve eski savaş esiri Abutalip, KGB tarafından uydurma bir suçlama (terör örgütü üyeliği) ile tutuklanır. Suç delili, Cengiz Han hakkında yazdığı bir efsanedir. Tren vagonlarında işkence gören Abutalip’in resmi ölüm nedeni “kalp krizi” olarak açıklansa da, gerçekte rejim tarafından öldürülür.
Cengiz Han Efsanesi: Kitabın adını aldığı bu efsane, Cengiz Han’ın Sarı-Özek’ten geçerken ordusundaki iki sevgilinin aşkını öğrenmesi ve otoritesini korumak için onları idam ettirmesiyle ilgilidir. Bu adaletsizlik üzerine, Cengiz Han’ı koruduğuna inanılan bir bulut onu terk eder. Bu, gücün yozlaşmasını sembolize eder.
Temalar
Totaliter Rejim Eleştirisi: Aytmatov, KGB ve Sovyet rejiminin bireyleri ezmesini eleştirir. “Devlet bir sobadır, yakıtı insandır” metaforu, rejimlerin insan hayatını yok saymasını vurgular.
Mutlak Gücün Yozlaşması: Cengiz Han ve KGB, mutlak gücün bireyler üzerindeki yıkıcı etkisini temsil eder.
Aşk ve Direnç: Sarı-Özek’teki sevgililerin hikâyesi, baskıya karşı insanlığın ve sevginin direncini simgeler.
Efsane ve Gerçek: Aytmatov, Kırgız efsanelerini modern bir anlatıyla harmanlayarak tarihle bugünü bağlar.
Önemi
Gün Olur Asra Bedel ile Bağlantı: Abutalip’in hikâyesini tamamlar; bu nedenle iki kitap birlikte okunmalıdır.
Evrensel Mesaj: Totaliter rejimlere karşı evrensel bir insan hakları
Devlet yalnızca insan yakıtıyla tutuşup yanan bir sobadır·136 syf.·1000Kitap
8/10
2025 13. kitabı
Cengiz Han devrinde, XII. yüzyılda insanlık ve devlet sistemi nasılsa, XIX. yüzyılda da öyleydi; XXI. yüzyılda da öyle.
Mevki-makam için işini iyi yapmayı değil de, gözüne kestirdiği bir mazlumun hayatını ve onu sevenlerin hayatını karartmayı seçen "akdoğan bakışlı" Tansıkbayev, kendini Gök Tanrı'nın yeryüzündeki gölgesi zanneden Cengiz Han'ın yıkımları, Almanlarla savaşırken esir düşen ve esir düşmesi yüzünden kafasına bir adet kurşun sıkmayıp, (devlet buyruğu ile) intihar etmediği için acı çekmeye reva görülen Abutalip, Abutalip'in gözleri yaşlı oğulları ve karısı Zaripa...
Baskıcı yönetimleri, karaktersiz mevki-makam sahiplerini anlatıyor 
Cengiz Aytmatov ve şöyle diyor:
Devletin yüksek menfaatlerinden üstün başka bir şey olması mümkün müdür? Kimileri insan yaşamının her şeyden üstün olduğunu söylüyor. Şaşkınlar! Devlet yalnızca insan yakıtıyla tutuşup yanan bir sobadır. Yakıt olmazsa bu soba çalışmaz, tıkanır.
Gün Olur Asra Bedel kitabının içinde olması gereken bir kısım olan 
Cengiz Han’a Küsen Bulut , baskıcı rejim yüzünden kitabın içinden çıkarılmıştır. Ardından Kırgızistan yavaş yavaş bağımsızlığını kazanırken 1990 yılında ayrı bir kitap olarak yayımlanmıştır. Bu kitabı okumadan önce Gün Olur Asra Bedel kitabını okumalısınız, iyi okumalar.
Cengiz Aytmatov ve şöyle diyor:
Devletin yüksek menfaatlerinden üstün başka bir şey olması mümkün müdür? Kimileri insan yaşamının her şeyden üstün olduğunu söylüyor. Şaşkınlar! Devlet yalnızca insan yakıtıyla tutuşup yanan bir sobadır. Yakıt olmazsa bu soba çalışmaz, tıkanır.
Gün Olur Asra Bedel kitabının içinde olması gereken bir kısım olan Cengiz Han’a Küsen Bulut , baskıcı rejim yüzünden kitabın içinden çıkarılmıştır. Ardından Kırgızistan yavaş yavaş bağımsızlığını kazanırken 1990 yılında ayrı bir kitap olarak yayımlanmıştır. Bu kitabı okumadan önce Gün Olur Asra Bedel kitabını okumalısınız, iyi okumalar.
Gün Olur Asra Bedel içerisinde yer alabilecek ancak Sovyet Rusya’nın dağılmasından sonra yayınlanabilen Stalinizmin ve totaliterliğin güçlü bir eleştirisi…
“Devletin çıkarlarından daha önemli ne olabilirdi? Bazıları insan hayatının önemli olduğunu sanıyorlardı... Ne laf ya! Devlet bir sobadır ve yakıtı da yalnız insandır. Yakılacak insan olmazsa soba söner. Sönen, yanmayan sobanın da hiçbir yararı yoktur. Ama öte yandan bu insanlar devlet olmadan yaşayamazlar: Sobayı tutuşturan, yakan onlardır. Sobayı yanar tutmakla görevli olanlar da ona yakıt temin etmeliydiler. Her şey buna bağlı.”
Büyük Aytmatov, totaliter sistemleri haklı olarak yerin dibine sokarken ustalığını konuşturmuştur. Şahane bir sistem eleştirisidir. Gün Olur Asra Bedel'den sonra mutlaka okunmalı çünkü bir insan hakları beyannamesi adeta...
- İpucu içerir -
Mesleğinde terfi etmek için kendine vazife arayan KGB ajanı 'akdoğan bakışlı' Tansıkbayev aradığı kurbanı Sarı Özek'te bulur. Öğretmen Kuttubayev'i uydurduğu bir terör örgütüne üye olmakla suçlar ve tutuklar. Çünkü totaliter sistemlerde devlet bir sobadır, o ateş sürekli yanmalıdır ve odunlar da insandır. Kuttubayev, Kırgız halk destan ve masallarını derlemektedir. Orada geçen efsanelerden biri de Batı seferi sırasında Cengiz Han'ın üstünden hiç ayrılmayan ama diktatör Han'ın verdiği insanlık dışı bir ceza sonucu onu terk eden bulut efsanesidir.
Reklam