Ne hazin. Koskoca Osmanlı sadrazamı saatlerce bir sokak ortasında yerde ölü vaziyette yatıyor. Vuran Ermeni mahkeme tarafından serbest bırakılıyor. Ne yazık ki ülke savaş halinde olunca destek olmuyor. Yıllar sonra ülkeye getirilen naaşı için iade-i itibar. Var olsun Talat Paşa.
“Beni bir gün sokakta vuracaklar. Alnımdan kan akarak yere serileceğim. Yatakta ölmek nasip olmayacak. Ziyanı yok, varsın vursunlar. Vatan, benim ölümümle bir şey kaybedecek değildir. Bir Talât gider, bin Talât yetişir.”
Siyasî hayatımda hiçbir vakit hissiyatıma kapılmadım, hiçbir vakit şahsımı ve akrabamı düşünmedim. Birçok kimseler beni eski arkadaşlarıma karşı nankörlükle itham ederler. Bu, kat’iyen doğru değildir. Yaptığım bütün fedakârlıklar vatan endişesi ve umumun selâmeti neticesidir. Beni yakından tanıyanlar bunu tasdik ederler. Tanımayanlar da bir gün hakikat karşısında bunu tasdik ve itiraf edeceklerdir.
Gelişmemişlik Rusya'ya savaşı kazandırmıştı. Henüz otoban olmayan yollar tankların çamura batmasına, doğu cephesinin çökmesine, kaçınılmaz sonun başlangıcına neden olmuştu.