Madde 42
Hatırlanmak istenen şeyler bellekte nasıl bulunur?
Aynı şekilde ruh bir şeyi hatırlamak istediğinde bu irade bezin art arda değişik yönlere doğru eğilerek can ruhlarını hatırlanmak istenen nesnenin beyinde bıraktığı bölgeyle karşılaşıncaya kadar beynin çeşitli bölgelerine doğru itmesine neden olur. Zira bu izler beynin gözeneklerinden başka bir şey değildirler, can ruhları daha önce bu nesnenin mevcudiyeti sebebiyle buradan aktıklarından bu gözenekler de bu yolla kendilerine doğru gelen can ruhlarıyla aynı biçimde açılmak için diğer gözeneklere nazaran büyük bir kolaylık kazanmışlardır. Öyle ki bu can ruhları bu gözeneklerle karşılaştıklarında diğer gözeneklere göre bunların içine daha kolayca girerler, bu yolla bezde ruha bu nesneyi gösteren ve hatırlamak istediği nesnenin bu olduğunu bildiren özel bir harekete yol açarlar.
Sayfa 33 - Türkiye İş Bankası kültür Yayınları Hasan Ali Yücel klasikler dizisi·Kitabı okuyor
Ruhun tutkuları kalpte duyduğunu düşünenlerin görüşüne gelince, bu dikkate değer bir düşünce değildir, zira bu görüş sadece tutkuların kalpte bazı değişme ve bozulmalar hissettirmesi üzerine dayandırılır. Oysa bu değişmenin beyinden kalbe doğru inen küçük bir sinir aracılığıyla kalpteymiş gibi hissedildiğini fark etmek kolaydır. Nitekim acı ayak sinirleri aracılığıyla ayaktaymış gibi hissedilirken, yıldızlar da ışıkları ve optik sinirler aracılığıyla gökteymiş gibi görülürler; nasıl ki ruhumuzun yıldızları görebilmek için gökte olması gerekmiyorsa, tutkularını kalpte hissetmesi için de işlevlerini doğrudan kalpte yerine getirmesi zorunlu değildir.
Sayfa 27 - Türkiye İş Bankası kültür Yayınları Hasan Ali Yücel klasikler dizisi·Kitabı okuyor
Eğer biri bize vuracakmış gibi elini aniden gözlerimize doğru kaldırırsa, onun bizim arkadaşımız olduğunu, bunu sadece oyun olsun diye yaptığını ve bize zarar vermekten çekineceğini bildiğimiz hâlde gözlerimizin kapanmasını engellemekte yine de zorluk çekeriz. Bu olay gösterir ki gözleri kapatan ruhun aracılığı değildir, çünkü bu hareket ruhumuzun tek ya da en azından başlıca eylemi olan istemeye karşıdır. Öyleyse sebep şudur: Bedenimizin makinesi öyle oluşturulmuş ki bu elin gözlerimize doğru yaptığı hareket beynimizde can ruhlarını göz kapaklarını indirmeye yarayan kaslara yönlendiren başka bir harekete yol açar.
Sayfa 14 - Türkiye İş Bankası kültür Yayınları Hasan Ali Yücel klasikler dizisi·Kitabı okuyor